Kavşaklar, geçitler ve geçiş üstünlüğü

ElifMert, bir kavşağa geldin. Işık yok, levha yok, görevli de yok. Kim kime yol verir?

MertNe bileyim, kim önce gelirse o geçer herhalde!

ElifSınavda hız değil kural puan getiriyor. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugün konumuz kavşaklar, geçitler ve geçiş üstünlüğü.

MertHemen kural öğrenmeye hazırım. Kontrolsüz kavşaktan başlayalım.

ElifIşık, levha ya da görevli bulunmayan kontrolsüz kavşakta herkes önce geçiş üstünlüğü olan araçlara ve doğru geçen tramvaylara yol verir.

MertYani tramvay geliyorsa bekliyorum.

ElifEvet. Bölünmüş yola çıkan sürücü o yoldan geçen araçlara, tali yoldan anayola çıkan sürücü anayoldan gelen araçlara yol verir. Dönel kavşağa gelen, içerideki araçlara yol verir.

MertPeki bir iz ya da mülkten çıkıyorsam?

ElifBir iz ya da mülkten çıkan, karayolundan gelen araçlara yol verir. Dönüş yapan da doğru geçen araçlara yol verir. Mesela akaryakıt istasyonundan çıkarken yoldaki aracın geçmesini beklersin.

MertBen benzin almış olarak çıkıyorum, öncelik bende diye düşünürdüm.

ElifYanlış! Sınavda tali yoldan ve mülkten çıkan hep bekler. Dönüş yapan da doğru gidene yol verir.

MertPeki işaretlerle belirlenmemiş eşit kollar varsa? Mesela dört kol da aynı önemde.

ElifKavşak kollarının önemi işaretlerle belirlenmemişse şu sıra geçerlidir. Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara yol verir. Lastik tekerlekli traktör ile iş makinesi sürücüleri diğer motorlu araçlara yol verir.

MertMotorlu araçların kendi arasında?

ElifMotorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca geçiş hakkını verir. Bu yüzden sınav çiziminde at arabası en sonda, sağdaki motorlu araç ise önde olur.

MertYani sağdaki otomobil önde, at arabası en sonda. Sağdan gelen kral.

ElifAksine işaret yoksa bütün kavşaklarda raylı taşıtlara da ilk geçiş hakkı verilir. Sıralamada önce motorsuz aracı en sona koy, sonra sağdan gelene öncelik ver.

MertAnladım. Şimdi yaya geçidine geçelim. Yaya geçidinde ışık yoksa ne yapıyorum?

ElifGörevli ya da ışıklı işaret bulunmayan, ama levhayla belirlenmiş yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlarsın. Geçen ya da geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını verirsin.

MertOkul geçidinde görevli varsa?

ElifOkul geçidi görevlisi varsa onun talimatına uyarsın. Bu geçitlere yaklaşırken öndeki aracı geçmek yasaktır. Çünkü bu yerlerde ani bir engelle karşılaşma riski yüksektir.

MertPeki yolda beyaz bastonlu biri varsa?

ElifBeyaz baston taşıyan ya da kolunda sarı bant bulunan gözleri görmeyen bir yaya yoldaysa bütün sürücüler yavaşlar, gerekirse durur ve yardımcı olur.

MertYaya geçidi levhasını görünce kısaca ne yapıyorum?

ElifHızını azaltırsın, öndeki aracı geçmezsin ve yayaya önce yol verirsin.

MertOkul servisleriyle ilgili bir kural da vardı galiba.

ElifOkul taşıtının Dur ışığı yandığında arkadan gelen bütün araçlar durmak zorundadır. Bu ışık yalnız öğrenciler inip binerken yanar. Frene basıldığında yanan ışıklarla birlikte yanmaz. Araçta rehber öğretmen ya da görevli bulunur.

MertDemiryolu geçidi?

ElifDemiryolu geçidinde ışıklı ya da sesli dur emrine uyulur. İnmiş ya da inmekte olan bariyer varken geçide girilmez.

MertBariyer yoksa, ışık da yoksa?

ElifIşık ve bariyeri olmayan kontrolsüz geçitte geçmeden önce durursun. Tren gelmediğinden emin olduktan sonra geçersin. Geçit levhalarını kavşak levhalarıyla karıştırma.

MertYani direkt geçmiyorum, önce duruyorum. Sonra bakıyorum.

ElifAynen. Şimdi geçiş üstünlüğüne gelelim. Bu bölümde ton biraz ciddi. Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar, görev hâlindeyken bu hakka sahiptir.

MertYani ambulans her zaman her şeyi yapabilir.

ElifHayır, hak koşulludur. Halkın can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak gerekir. Işıklı ve sesli uyarı işaretlerini bir arada vermek gerekir. Bu işaretler zorunlu hâllerde en az yüz elli metreden görülecek ve duyulacak şekilde kullanılır.

MertPeki bu araçlar kuralların hepsine bağlı mı?

ElifBu araçlar kanundaki ve yönetmelikteki trafik kısıtlama ve yasaklarına bağlı değildir. Ama zorunluluk olmadığı hâllerde ve görev dışında geçiş üstünlüğünü kullanmak yasaktır ve yaptırıma bağlıdır.

MertYani görev dışında kullanmak serbesttir diyemem.

ElifHiç diyemezsin. Sınavda "görev hâli dışında kullanmak serbesttir" ifadesi hep yanlıştır. Hak yalnız görevde ve şartlıdır.

MertPeki hangi araçlar bu hakka sahip? Sıra var mı?

ElifKanun, geçiş üstünlüğüne sahip araçları öncelik sırasıyla sayar. İlk sırada ambulanslar ile yaralı veya acil hasta taşıyan araçlar yer alır. İkinci sırada itfaiye ve orman yangınıyla mücadele eden araçlar gelir.

MertÜçüncü?

ElifÜçüncü sırada hükümlü ya da sanık takibi veya asayiş için acele eden zabıta araçları. Ardından trafik güvenliği görevlileri ile afet ve acil durum araçları sıralanır. Yönetmelik organ, doku ve kan nakil araçlarına da üstünlük tanır.

MertToplu taşıma da öncelik alıyordur herhalde, herkes oradan geçiyor.

ElifYanlış! Toplu taşıma araçları, tarım traktörleri ve görev aracı olmayan motosikletler bu hakka sahip değildir. Sınavda ambulans ilk, itfaiye zabıtadan önce gelir. Toplu taşıma, zırhlı ve kamu hizmeti taşıtı üstünlüklü değildir.

MertPeki arkadan siren sesi geldi. Ne yapıyorum?

ElifGeçiş üstünlüğü olan bir aracın sesli ya da görülür işaretini alan sürücü, aracın kolayca ilerlemesi için taşıt yolunda yer açar. Gerekiyorsa durur ve araç tamamen geçinceye kadar bekler.

MertKavşaktaysam?

ElifKavşaktaysan kavşağı derhal boşaltırsın. Ambulansa eskortluk yapmak sürücünün görevi değildir. Seyyar tepe lambası ya da eskort da şart değildir.

MertPeki üstünlük işareti taşımayan özel aracımla yaralı birini taşıyorsam?

ElifÜstünlük işareti taşımayan özel aracıyla yaralı veya acil hasta taşıyan sürücü ses ve ışık cihazlarını kullanarak, gerektiğinde el ve kol işareti yaparak yol açılmasını sağlar.

MertSon konu. Dar yolda kim kime yol veriyor?

ElifTaşıt yolunun dar olduğu yerlerde, aksini gösteren bir işaret yoksa motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara yol verir. Motorlu araçlar için sıra şöyledir: otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, arazi taşıtı, lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi.

MertBu sıra nasıl işliyor?

ElifHer sürücü listede kendinden öncekine yol verir. Yani minibüs otomobile, kamyon otobüse. Sınavda hep kendinden önce yazılana yol ver. İlk geçiş hakkını kendin kullanmak yanlış şıktır.

MertDik yokuşta?

ElifDik yokuşlu yolda çıkan araç geçemiyorsa ya da geçmesi güçse, inen araç sığınma cebi varsa cebe girer. Yoksa sağ kenara yanaşıp durur. Çıkan araç için manevra imkânı yoksa inen araç geri gider. Ve şimdi geldik dikkat köşesine! Sınavda puan kaybettiren tuzakları tek tek sayıyoruz. Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Kural var, gaz yok.

ElifBir: tali yoldan ve mülkten çıkan hep bekler. Dönüş yapan, doğru gidene yol verir.

Mertİki: sıralamada önce motorsuz aracı en sona koy, sonra sağdan gelene öncelik ver.

ElifÜç: yaya geçidi levhasını gören sürücü hızını azaltır, öndeki aracı geçmez ve yayaya önce yol verir.

MertDört: kontrolsüz demiryolu geçidinde önce durulur. Geçit levhalarını kavşak levhalarıyla karıştırma.

ElifBeş: görev hâli dışında kullanmak serbesttir ifadesi hep yanlıştır. Hak yalnız görevde ve şartlıdır.

MertAltı: ambulans ilk, itfaiye zabıtadan önce gelir. Toplu taşıma, zırhlı ve kamu hizmeti taşıtı üstünlüklü değildir.

ElifYedi: işareti alan sürücü yer açar ve kavşağı boşaltır. Seyyar tepe lambası ya da eskort şart değildir.

MertSekiz: dar yolda hep kendinden önce yazılana yol ver. İlk geçiş hakkını kendin kullanmak yanlış şıktır.

ElifHarika! Bölümü tek cümleyle özetlesene.

MertKontrolsüz kavşakta herkes üstünlüklü araca ve tramvaya yol verir, sağdan gelen öne geçer, sirenli araç gelince de yer açıp kavşağı boşaltırım.

ElifBu cümleyi sınavda aynen yazabilirsin. Bir sonraki bölümde duraklama ve park kurallarını konuşacağız.

MertPark mı? Bu konuda iddialıyım, ama bakalım.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!