Çocuk, bebek ve hava yolu tıkanıklığı

ElifMert, geçen bölümde yetişkinde temel yaşam desteğini öğrendik. Peki çocuk ve bebekte aynı şeyleri mi yapacağız?

MertAynı hesabı küçültüp uygularım herhalde. Çocuk küçük, bası da küçük.

ElifGüzel bir tahmin ama bugün sınav sorularının sevdiği ayrıntılara bakacağız. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugün konumuz çocuk, bebek ve hava yolu tıkanıklığı.

MertÖnce çocukla başlayalım. Bası nereye yapılıyor?

ElifGöğüs kemiğinin alt ve üst ucunu belirlersin. Alt yarısına bir elinin topuğunu koyarsın. Çocuk yetişkin görünümündeyse iki el kullanılır.

MertNe kadar bastırıyorum?

ElifGöğüs kemiği yaklaşık beş santimetre çökmeli. Yandan bakıldığında bu, göğüs yüksekliğinin üçte biridir.

MertYarısı kadar bastırsam daha etkili olmaz mı?

ElifHayır. Göğüs yüksekliğinin yarısı kadar bastırmak yanlıştır. Dakikada elli bası da yanlıştır. Hız yetişkindeki gibi dakikada yüz ile yüz yirmi bası olsun.

MertSolunum kontrolünü nasıl yapıyorum? Heimlich ile mi?

ElifHayır. Solunum kontrolü Heimlich manevrasıyla değil, bak, dinle, hisset yöntemiyle yapılır.

MertBebekte durum nasıl?

ElifBebeği sert bir zemine sırtüstü yatırırsın. Göğüs basısı için işaret ve orta parmağını iki meme çizgisinin ortasında, göğüs kemiğinin üzerine yan yana koyarsın.

Mertİki elle mi basıyorum?

ElifHayır, iki parmakla. Göğüs kemiği yaklaşık dört santimetre çökmeli. Bu da göğüs yüksekliğinin üçte biridir.

MertHızı da küçültmem lazım herhalde.

ElifHız dakikada yüz ile yüz yirmi bası olsun. Eski eğitim kitabında dakikada yüz yazar. Solunum kontrolünü bebekte de bak, dinle, hisset yöntemiyle yaparsın.

MertSolunum yoksa soluk nasıl veriyorum?

ElifNormal bir soluk alır, ağzını bebeğin hem ağzını hem burnunu kaplayacak şekilde yerleştirirsin. Göğsü kaldıracak kadar, fazla zorlamadan üflersin.

MertAnladım. Peki kaç bası, kaç soluk?

ElifTek ilk yardımcıysan otuz göğüs basısı ve iki soluk uygularsın. İki ya da daha fazla ilk yardımcı varsa on beş göğüs basısı ve iki soluk.

MertYani yardımcı sayısına göre değişiyor.

ElifDoğru. Beş tur yaklaşık iki dakika sürer, ardından çocuğu ya da bebeği yeniden değerlendirirsin. Bebekte başı hafifçe geriye eğersin, fazla gerdirmezsin.

MertŞok cihazı varsa?

ElifÇocuk modunu ya da çocuk pedini kullanırsın. Yoksa yetişkin ped ve cihazı da kullanılabilir. Her durumda yüz on iki mutlaka aranır.

MertŞimdi hava yolu tıkanıklığına geçelim. Herkesin karnına basmak mı gerekiyor?

Elifİşte sınavın favori tuzağı. Önce kısmi ve tam tıkanmayı ayırt edersin. Kısmi tıkanmada kazazede öksürür, nefes alabilir ve konuşabilir.

MertTam tıkanmada?

ElifKonuşamaz, nefes alamaz, acı çekerek ellerini boynuna götürür ve rengi morarır. Sınavda tabloda dört kazazede verilir ve hangisine Heimlich uygulanacağı sorulur.

MertKonuşabilen birine de uygularım, ne olur ne olmaz.

ElifYanlış. Konuşabilen ya da öksürüp nefes alabilen kazazede kısmi tıkanmadadır. Heimlich tam tıkanma belirtisi gösterene uygulanır.

MertPeki kısmi tıkanmada ne yapıyorum?

ElifEn etkili temizleme yolu öksürüktür. Bu yüzden kazazedeye dokunmaz, öksürmeye teşvik eder ve yakından izlersin. Öksürmesini engellemek yanlıştır.

MertAğzında bir şey görürsem?

ElifBelirgin bir yabancı cisim ya da gevşemiş takma diş varsa çıkarırsın. Durum kötüleşip tam tıkanmaya dönüşebileceği için yanında kalırsın.

MertYa öksürüğü yetmezse?

ElifYetişkin ya da çocuk yorulur ve öksürüğü yetersiz kalırsa sırtına, kürek kemiklerinin arasına beş kez vurursun. Öksürük belirgin biçimde zayıflar, kaybolur ya da morarma başlarsa tam tıkanma varmış gibi hemen müdahale edersin.

MertBebekte de böyle mi?

ElifHayır. Bebekte kısmi tıkanmada sırt vuruşu ve göğüs basısından kaçınılır, bebek yakından izlenir.

MertPeki tam tıkanma, bilinci açık yetişkinde. Adım adım anlat.

ElifHemen yardım ister ve birine yüz on ikiyi aratırsın. Önce kürek kemiklerinin arasına beş sırt vuruşu yaparsın. Cisim çıkmazsa Heimlich manevrasını, yani karına basıyı uygularsın.

MertNasıl yapılıyor?

ElifÖnce kazazedenin arkasına geçip sarılarak gövdesini kavrarsın. Bir elini yumruk yapar, başparmak tarafını göbek deliği ile göğüs kemiğinin alt ucu arasına, yani midenin üst kısmına koyarsın.

MertSonra?

ElifDiğer elinle yumruğu kavrar ve kuvvetle arkaya ve yukarı doğru bastırırsın. Beş karın basısı ile beş sırt vuruşunu, cisim çıkana ya da kazazede bilincini kaybedene kadar dönüşümlü sürdürürsün.

MertBilinç kapanırsa?

ElifKazazedeyi yere yatırır ve temel yaşam desteğine başlarsın. Cisim çıksa bile kazazedeyi mutlaka sağlık kuruluşuna yönlendirirsin.

MertBebekte de karnına basıyor muyum?

ElifHayır. Bilinci açık bir bebekte hava yolu tam tıkanmışsa karına bası yapılmaz. Hemen yardım ister, birine yüz on ikiyi aratırsın.

MertPeki ne yapıyorum?

ElifBebeği ön koluna yüzüstü, başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde yatırırsın. Çenesinden destekleyip kürek kemiklerinin arasına beş kez vurursun.

MertCisim çıkmadıysa?

ElifBebeği diğer koluna sırtüstü çevirir, iki parmakla göğüs kemiğine beş kez bastırırsın. Cisim çıkana ya da bebek bilincini kaybedene kadar sırt vuruşu ve göğüs basısını dönüşümlü sürdürürsün.

MertBilinç kaybolursa?

ElifTemel yaşam desteğine geçersin. Cisim çıksa bile bebeği sağlık kuruluşuna ulaştırırsın. Ve şimdi geldik dikkat köşesine! Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Kalemim elimde, bu bölüm ayrıntı dolu.

ElifBir: çocukta bası göğüs kemiğinin alt yarısına bir elin topuğuyla yapılır. Kemik yaklaşık beş santimetre çöker.

Mertİki: bebekte yapay solunumda ağız, ağız ve burnu birlikte kavrar. Solunum kontrolü Heimlich ile değil, bak, dinle, hisset ile yapılır.

ElifÜç: çocuk ve bebekte tek ilk yardımcıyla oran otuz bası iki solunum, iki ilk yardımcıyla on beş bası iki solunumdur.

MertDört: Heimlich tam tıkanma belirtisi gösterene uygulanır. Konuşabilen ve öksürebilen kazazede kısmi tıkanmadadır.

ElifBeş: kısmi tıkanıklıkta doğru şık, dokunulmadan öksürmeye teşvik edilir. Öksürmesi engellenir şıkkı yanlıştır.

MertAltı: doğru sıra arkaya geç ve sarıl, yumruğu yerleştir, kuvvetle arkaya ve yukarı bastır. Soruda üç adım karışık verilir.

ElifYedi: bebekte tam tıkanmada baş gövdeden aşağıda tutulur. Başın gövdeden yukarıda tutulması hatalıdır. Harika! Bölümü tek cümleyle özetler misin?

MertÇocukta beş, bebekte dört santimetre; konuşabiliyorsa dokunmadan öksürmeye teşvik et ve izle, konuşamıyor, nefes alamıyorsa hemen müdahale.

ElifÇok güzel. Bir sonraki bölümde kanama ve turnikeyi konuşacağız.

MertKalemim hazır, kahvem de.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!