Yetişkinde temel yaşam desteği

ElifMert, bugünkü bölüm bu dersin en kritik bölümlerinden biri. Dinlerken not almaya hazır mısın?

MertKalem hazır, kulaklar açık, sabah kahvem bile içildi. Başlayalım.

ElifEhliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugün konumuz yetişkinde temel yaşam desteği.

MertTemel yaşam desteği tam olarak ne yapıyor?

ElifSolunumu ve kalbi durmuş birine, hava yolu açıldıktan sonra yapılan ilaçsız müdahale. Yapay solunumla akciğere oksijen gönderirsin. Dış kalp masajıyla kalpten kan pompalanmasını sağlarsın.

MertKalp masajı hangisini yapıyor?

ElifDurmuş dolaşımı yeniden çalıştıran şey kalp masajıdır. Kalp durunca beyin oksijensiz kalır, bu yüzden zaman çok değerlidir.

MertKazazede bilinçsiz ve nefes almıyorsa onu yan yatırsam? Ya da ıslak bir havluya sarsam?

Elifİkisi de yanlış. Bilinci kapalı ve solunumu olmayan kazazedeye hemen temel yaşam desteği uygulanır. Yan yatış pozisyonu ya da ıslak havluya sarmak bunun yerine geçmez.

MertPeki başlamadan önce sıra nasıl?

ElifÖnce kendinin ve kazazedenin güvenliğinden emin olursun. Sonra omuzlarına dokunup yüksek sesle "iyi misiniz" diye sorarak bilinci kontrol edersin.

MertCevap yoksa?

ElifYardım istersin. Yanındakine yüz on ikiyi aratır ve şok cihazını getirtirsin. Yalnızsan hoparlörü açıp yüz on ikiyi kendin ararsın.

MertKazazedeyi nereye yatırıyorum?

ElifSert, düz zemine sırtüstü yatırırsın. Boyun ve göğsünü saran giysileri açarsın. Ağız içine bakıp hava yolunu açarsın. Solunumu en fazla on saniye kontrol edersin.

MertNormal nefes yoksa?

ElifGöğüs basısına başlarsın. Sınavda sert zemine yatırma ve göğüs kemiğinin alt ile üst ucunu belirleme temel yaşam desteği basamaklarındandır.

MertPeki bası nereye yapılıyor?

ElifGöğüs kemiğinin, halk arasındaki adıyla iman tahtasının alt yarısına. Bir elinin topuğunu oraya koyarsın. Diğer elini üstüne yerleştirip parmaklarını kenetlersin.

MertParmaklar göğse değebilir mi?

ElifParmaklar göğse değmez. Dirsekler bükülmez, kollar göğüs kemiğine dik durur. Kazazedeye yakın durursun.

MertNe kadar bastırıyorum? Bir iki santim yeter mi?

ElifHayır! Göğüs kemiği en az beş, en fazla altı santimetre çökmeli. Bu, göğüs yüksekliğinin yaklaşık üçte biridir. Sınavda yetişkinde göğüs kemiği yaklaşık beş santimetre çöker. Üç santimetre ya da bir santimetre yanlıştır.

MertHızı nasıl olacak?

ElifDakikada yüz ile yüz yirmi bası. Her basıdan sonra göğüs tam yerine gelsin. Araya mümkün olduğunca kesinti girmesin.

MertDakikada yüz yirmi, benim sabah alarmı erteleme sıklığımdan bile hızlı.

ElifAlarmı değil, basının hızını ölçüyoruz. Şimdi oran: yetişkinde otuz göğüs basısından sonra iki soluk verirsin.

MertBen önce iki soluk vererek başlarım herhalde.

ElifYanlış. Sınavda yapay solunumla başlamak yanlıştır. Önce otuz göğüs basısı, sonra iki soluk. Yirmi masajdan sonra solunuma geçmek de yanlıştır.

MertYani otuz masaj, iki solunum. Soluğu nasıl veriyorum?

ElifBaşı geri çene yukarı pozisyonda tutar, alnındaki elinle burnu kapatırsın. Normal bir soluk alıp ağzını kazazedenin ağzına tam oturtursun. Göğüs yeterince kalkana kadar yaklaşık bir saniye üflersin.

MertSonra ikinci soluk hemen mi?

ElifHavanın çıkmasını bekleyip ikinci soluğu verirsin. Beş tur yaklaşık iki dakika sürer, ardından kazazedeyi yeniden değerlendirirsin. Soluk veremiyorsan kesintisiz sadece göğüs basısı yaparsın.

MertAğızdan ağıza solunumda kazazede nasıl yatıyor?

ElifBoyun travması yoksa sırtüstü yatar ve başı geriye doğru olur.

MertBaşının altına yastık koyayım, rahat etsin.

ElifHayır. Başının altına yastık koymak ya da çenesini göğsüne değdirmek hava yolunu tıkar.

MertAğzımı nasıl yerleştireceğim?

ElifKazazedenin ağzını tamamen kapatacak şekilde. Sızıntı olursa verdiğin hava akciğere ulaşmaz. Yetişkinde ve çocukta burnu kapatırsın. Bebekte ise ağzınla hem ağzını hem burnunu birlikte kavrarsın. Verilen hava göğsü kaldırmaya yetecek kadar olmalı.

MertPeki ne zaman bırakıyorum? Yüz on ikiye haber verince mi?

ElifHayır! Temel yaşam desteğini kazazedede yaşam belirtileri ortaya çıkana ya da sağlık ekibi devralana kadar kesintisiz sürdürürsün.

MertYaşam belirtisi neymiş?

ElifHareket, öksürük, normal soluk alıp verme ya da gözlerin açılması. Erken bırakırsan dolaşım tekrar durabilir.

MertYakınları gelirse? Ya da cildin rengi kızarırsa?

ElifYüz on ikiye haber verilmesi, yakınların gelmesi ya da cildin kızarması masajı bırakmak için yeterli bir gerekçe değildir. Yaşam belirtisi gösteren, bilinci kapalı ama solunumu olan kazazedeye koma pozisyonu verirsin.

MertSon olarak şok cihazı var, değil mi?

ElifOtomatik eksternal defibrilatör, yani şok cihazı. Kalbe elektrik vererek hayatı tehdit eden ritimleri düzelten hafif ve taşınabilir bir cihaz. Eğitim almış herkes kullanabilir ve cihaz sesli komutlarla yol gösterir.

MertCihaz gelince ne yapıyorum?

ElifAçarsın, pedleri çıplak ve kuru göğse yapıştırırsın. Cihaz ritmi analiz ederken ve şok verirken kimse kazazedeye dokunmaz. Şoktan sonra hemen göğüs basısına dönersin.

MertYağmurda kullanabilir miyim?

ElifYağmur altında, ıslak ve metal zeminde cihaz kullanılmaz. Kazazede kuru zemine çekilip göğsü kurulanırsa kullanılabilir. Yaşam belirtisi görülse bile cihazı kapatmaz, pedleri çıkarmazsın. Ve şimdi geldik dikkat köşesine! Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Bu bölümü hiç ertelemiyorum.

ElifBir: bilinci kapalı, solunumu olmayan kazazedeye temel yaşam desteği uygulanır. Yan yatış pozisyonu ya da ıslak havluya sarmak değil.

Mertİki: sert zemine yatırma ve göğüs kemiğinin alt ile üst ucunu belirleme temel yaşam desteği basamaklarındandır.

ElifÜç: yetişkinde göğüs kemiği yaklaşık beş santimetre çöker, dakikada yüz ile yüz yirmi bası yapılır. Üç santimetre ya da bir santimetre yanlıştır.

MertDört: yetişkinde otuz kalp masajı, iki yapay solunum. Yapay solunumla başlamak ya da yirmi masajdan sonra solunuma geçmek yanlıştır.

ElifBeş: boyun travması yoksa ağızdan ağıza solunumda en doğru pozisyon sırtüstü yatarken başın geriye doğru olmasıdır.

MertAltı: kalp masajı kalp çalıştığında ya da ekip devraldığında sonlandırılır. Yüz on ikiye haber verilmesi veya yakınların gelmesiyle değil.

ElifYedi: şok cihazı kullanımı temel yaşam desteğinin parçasıdır. Cihazın sesli komutlarını izlemek yeterlidir. Harika! Bölümü tek cümleyle özetler misin?

MertOtuz bası, iki soluk; beş santimetre, dakikada yüz ile yüz yirmi; ve ekip gelene ya da yaşam belirtisi çıkana kadar durmak yok.

ElifÇok güzel. Bir sonraki bölümde çocuk, bebek ve hava yolu tıkanıklığını konuşacağız.

MertKüçüklerde hesap değişiyor mu? Merak ettim.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!