Fren, lastik ve yol tutuşu

ElifMert, tabanı aşınmış bir ayakkabıyla ıslak zeminde yürüdüğünde ne olur?

MertBuz pateni gibi kayarım, çevredekiler de alkışlar.

ElifBugünkü bölüm yola tutunmakla ilgili. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugünkü konumuz fren, lastik ve yol tutuşu.

MertLastikler yani. Yuvarlak, siyah ve bazen pahalı.

ElifÖnce frenle başlayalım. Fren sistemi aracı güvenle yavaşlatmak, durdurmak ve sabitlemek için vardır. Hidrolik fren sistemi, pedala basınca fren hidroliği aracılığıyla basıncı tekerleklere taşır.

MertHidrolik seviyesi düşerse ne olur?

ElifHidrolik seviyesi kritik düzeyin altına inerse gösterge panelinde ikaz yanar ve fren gücü zayıflayabilir. Bu yüzden fren hidroliği günlük kontrollerde bakılan sıvılardandır.

MertEl freni ne için?

ElifEl freni, park hâlindeki aracı sabitler. Çekili unutulursa ikaz lambası yanar ve fren balataları ile diskler zarar görebilir.

MertYani el freni çekili giderim, sadece lamba yanar, başka bir şey olmaz.

ElifYanlış. Balatalar ve diskler zarar görebilir. Balatalar bitince de ayrı bir ikaz lambası yanar.

MertPeki şu kilitlenmeyi önleyici sistem ne işe yarıyor?

ElifABS, yani kilitlenmeyi önleyici fren sistemi, sert frenlemede tekerleklerin kilitlenmesini engeller.

MertTekerlekler kilitlenirse ne kaybederiz?

ElifTekerlek kilitlenmezse direksiyon komutların etkili olmaya devam eder. Yani frenleme anında direksiyon hâkimiyeti artar.

MertPeki tekerlekleri kilitlemek ABS'nin avantajı mı?

ElifHayır, tam tersi. Tekerlekleri kilitlemek ABS sisteminin önlediği durumdur, avantajı değildir.

MertABS lambası yanıyorsa hemen mi duracağım?

ElifGösterge panelinde ABS lambası yanıyorsa fren sisteminde, yani ABS sisteminde arıza vardır. Normal frenler çalışır ama ek güvenlik devre dışı kalmış olabilir. Sistemi en kısa sürede kontrol ettirmelisin, ancak ABS lambası aracı derhal durdurmayı gerektirmez.

MertPeki lastik basıncı? Bir lastiğim biraz inik olsa fark eder mi?

ElifLastiklerin hava basıncı dengesizse araç bir tarafa çeker. Hem düz yolda giderken hem frenleme anında.

MertBasınç çok yüksek olursa sorun yok mu? Daha sağlam olur belki.

ElifYanlış! Basınç çok düşük ya da çok yüksekse lastik taban yüzeyiyle düzensiz temas eder, düzensiz aşınır ve kullanım ömrü kısalır.

MertPeki düşük basıncın yakıtla ilgisi var mı?

ElifDüşük basınç ayrıca yuvarlanma direncini artırır ve yakıt tüketimini yükseltir.

MertBir de gösterge panelinde lastik simgesi görüyorum.

ElifLastik basıncı izleme sistemi olan araçlarda basınç düşünce gösterge panelinde lastik kesitli, ortasında ünlem olan lamba yanar. Bu yüzden tüm lastiklerin basıncı düzenli kontrol edilmelidir.

MertDiş derinliği ne işe yarıyor?

ElifLastiğin diş derinliği azaldıkça yola tutunma gücü düşer ve frenleme mesafesi uzar. Kullanım ömrünü tamamlamış lastik, özellikle ıslak ve kaygan zeminde kaza riskini artırır.

MertKış lastiğini bütün yıl takayım, her mevsim hazır olurum.

ElifYanlış! Kış lastikleri yumuşak kauçuk yapıları yüzünden sıcak havada daha çabuk aşınır. Yani yazın kış lastiği kullanmak lastik ömrünü kısaltır.

MertKarda zincir takmam gerekirse nereye takıyorum? Ön tekerleğe mi?

ElifKarlı ve buzlu yollarda kaymayı önlemek için patinaj zinciri, öncelikle motordan güç alan yani çekici tekerleklere takılır.

MertÇekici tekerlek yani gücü alan tekerlek. Not aldım.

ElifŞimdi balans ve rot ayarı. Lastik değişiminden sonra balans ayarı yapılmazsa tekerleklerdeki ağırlık dengesizliği belirli bir hızdan sonra direksiyonda titremeye dönüşür.

MertKonfor mu bozuluyor sadece?

ElifKonfor ve direksiyon hâkimiyeti bozulur. Balans, lastik ve jantın dengeli dönmesini sağlayan ayardır.

MertRot ayarı da aynı şey mi?

ElifHayır. Rot ayarı ön düzen ayarlarından biridir ve tekerleklerin açılarını düzenler. Bozulursa lastikler düzensiz ve erken aşınır, araç da düzgün gitmez ya da bir yana çeker.

MertPeki bu ön düzen konusunu Millî Eğitim Bakanlığı da biliyor mu?

ElifMillî Eğitim Bakanlığının programı ön düzen ayarlarını, direksiyon sistemi ve rot ayarıyla birlikte ele alır.

MertSon olarak lastik değiştirme. Önce bijonları sökeyim, sonra krikoyla kaldırayım.

ElifSıra çok önemli, bu yüzden dur! Önce aracın hareket etmemesi için güvenlik önlemlerini al. El freni çekilir, tekerleklere takoz konulur.

MertSonra?

ElifSonra jant kapağını çıkar, bijon somunlarını yerdeyken gevşet. Ardından aracı kriko ile kaldır ve en son somunları sök.

MertYani kriko, bijon gevşetmeden sonra geliyor.

ElifTakoz ve el freni, araç kriko üzerindeyken kayıp devrilmesin diye alınan güvenliktir. Sınavda kriko ile kaldırırken ne yapılır diye sorulursa el freninin çekilmesi ve tekerleklere takoz konulması doğrudur.

MertVitesi boşa alıp debriyaja basayım diye düşünüyordum.

ElifYanlış. Vitesi boşa almak ya da debriyaja basmak değil, el freni ve takoz doğrudur.

MertAnladım. Sıra aklımda.

ElifVe şimdi geldik dikkat köşesine! Sınavda puan kaybettiren tuzakları tek tek sayıyoruz. Mert, hazır mısın?

MertHazırım. El frenimi çektim, takozumu da koydum.

ElifBir: el freni çekili sürülürse balatalar ve diskler zarar görür. Balatalar bitince ayrı bir ikaz lambası yanar.

Mertİki: ABS'nin avantajı frenlemede direksiyon hâkimiyetidir. ABS lambası fren sisteminde arıza bildirir, derhal durdurmayı gerektirmez.

ElifÜç: lastik basıncı dengesizse araç bir tarafa çeker. Çok düşük ya da çok yüksek basınç lastiğin kullanım ömrünü kısaltır.

MertDört: frenleme mesafesini artıran lastik, diş derinliği azalmış olandır. Patinaj zinciri çekici tekerleklere takılır.

ElifBeş: lastik değişiminden sonra balans yapılmazsa belirli bir hızdan sonra direksiyon titrer.

MertAltı: sıra güvenlik önlemi, jant kapağı, bijon gevşetme, kriko, bijon sökme. Kriko öncesi el freni çekilir ve takoz konur.

ElifBölümü tek cümleyle özetlesene.

MertBasınç dengeli, diş derin, balans tamam, kriko öncesi el freni ve takoz.

ElifSüper! Bir sonraki bölümde gösterge paneli ve ikaz lambalarını konuşacağız.

MertLambalar mı? Aydınlık bir bölüm olacak demek.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!