Güç aktarma, süspansiyon ve direksiyon

ElifMert, bir yemek tarifini mutfaktan sofraya kim taşır?

MertGarson tabii. Ama bizim evde garson benim, yemeği yapan da ben, yiyen de ben.

ElifBugün motorun gücünü de sofraya yani tekerleğe taşıyanları göreceğiz. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugünkü konumuz güç aktarma, süspansiyon ve direksiyon.

MertMotor güç üretiyor, tekerlek dönüyor. Arada ne var ki?

ElifÇok şey var. Motorun ürettiği güç tekerleklere şu yolla ulaşır: motor, kavrama, vites kutusu, şaft, diferansiyel, aks ve tekerlek.

MertO listedeki herkes güç üretiyor mu yani?

ElifHayır. Motorun gücünü tekerleklere ileten kavrama, vites kutusu, şaft, diferansiyel ve aks parçalarına güç aktarma organları denir. Güç üretmezler, yalnızca ileterek tekerleğe taşırlar.

MertPeki alternatör, marş motoru, amortisör de aktarma organı sayılır, değil mi? Hepsi motorun çevresinde.

ElifYanlış! Alternatör, marş motoru ve amortisör başka sistemlere ait parçalardır. Güç aktarma organı sayılmazlar.

MertPeki şekilli sorularda nasıl çıkıyor bu?

ElifŞekilli sorularda arkadan itişli bir araç çizimi gösterilir. Sıra hep şaft, diferansiyel, aks olarak gelir.

MertŞaft, diferansiyel, aks. Ezberlendi.

ElifŞimdi sırayla gidelim. Kavrama, yani debriyaj, motor ile vites kutusu arasında bulunur.

MertGörevi ne?

ElifMotorun ürettiği hareketi vites kutusuna iletir. Vites değiştirirken bu bağlantıyı geçici olarak keser ve böylece dişliler sarsıntısız değişir.

MertDebriyaja basınca araba bir an serbest kalıyor gibi hissediyorum.

ElifHissin doğru, vites değişirken bağlantı geçici olarak kesilir. Sınavda motor hareketinin vites kutusuna iletilmesini sağlayan sistem sorulursa cevap kavramadır. Marş, şarj ve ateşleme sistemlerinin bu işle ilgisi yoktur.

MertDebriyajın balatası eskirse bir şey olur mu?

ElifEskiyen debriyaj balatası yakıt tüketimini artırır.

MertŞimdi şaft, diferansiyel, aks. Hepsi aynı işi mi yapıyor?

ElifHayır. Şaft, vites kutusundan gelen dönme hareketini diferansiyele taşır. Diferansiyel bu hareketi akslara iletir. Şafttan gelen torku artırır ve tekerleklere güç ile tork dağılımını sağlar.

MertVirajda ne oluyor peki?

ElifVirajda dış tekerlek iç tekerlekten daha uzun yol alır. Diferansiyel, çekici tekerleklerin farklı hızlarda dönmesine izin verir.

MertYani iki tekerlek de aynı hızda dönmek zorunda değil. Pistte koşan iki atlet gibi, dış kulvardaki daha uzun yol koşuyor.

ElifMükemmel benzetme. Aks ise diferansiyelden aldığı hareketi tekerleklere ileten son halkadır.

MertDiferansiyel yakıt tasarrufu da sağlıyordur herhalde.

ElifYanlış. Diferansiyelin görevi yakıt tasarrufu sağlamak değildir.

MertTamam. Süspansiyona geçelim. Bu ne yapıyor?

ElifSüspansiyon sistemi, yoldan gelen titreşimleri, salınımları ve ani şokları sönümler. Böylece hem sürüş konforu artar hem de tekerleklerin yol ile teması korunur.

MertSistemin elemanları kim?

ElifYaylar ve amortisörler. Amortisör, yaydan gelen sarsıntıdan sonra oluşan salınımı söndürerek yay salınım süresini kısaltan parçadır.

MertYani yay oynuyor, amortisör onu sakinleştiriyor.

ElifGüzel özet. Şekilde yay ve amortisör takımı soru işaretiyle gösteriliyorsa cevap süspansiyon ya da amortisördür.

MertSüspansiyon aracı döndürüyor da olabilir mi?

ElifHayır. Süspansiyon aracı döndürmez, yakıt tüketimini de azaltmaz.

MertPeki aracı döndüren kim?

ElifDireksiyon sistemi. Sürücünün ön tekerleklerin yönünü değiştirmesini sağlayarak aracı istenilen yöne sevk eder.

MertSınavda aracı istenilen yöne yönlendiren sistem sorulursa marş mı, yağlama mı?

ElifCevap direksiyon sistemidir. Marş, yağlama ve aydınlatma sistemlerinin yönlendirmeyle ilgisi yoktur.

MertDireksiyon çevirirken kol ağrısı yok mu bunda?

ElifHidrolik direksiyon gibi güç destekli sistemler direksiyonu çevirmek için gereken kuvveti azaltır.

MertDireksiyonda titreme olursa?

ElifDireksiyonda titreme ya da araçta bir yana çekme genellikle lastik ve ön düzen sorunlarına işaret eder. Bunları sonraki bölümde göreceğiz.

MertTamam, o konuya şimdi girmiyoruz.

ElifVe şimdi geldik dikkat köşesine! Sınavda puan kaybettiren tuzakları tek tek sayıyoruz. Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Amortisörü aktarma organı saymıyorum.

ElifBir: güç aktarma organı şafttır. Alternatör, marş motoru ve amortisör güç aktarma organı değildir. Şekilde sıra şaft, diferansiyel, aks.

Mertİki: motor ile vites kutusu arasındaki irtibatı kesen güç aktarma organı kavramadır, yani debriyajdır.

ElifÜç: virajda çekici tekerleklerin farklı hızda dönmesini sağlayan diferansiyeldir. Yakıt tasarrufu onun görevi değildir.

MertDört: titreşim ve şokları sönümleyen süspansiyondur. Yay salınım süresini kısaltan parça amortisördür.

ElifBeş: aracı istenilen yöne sevk eden sistem direksiyon sistemidir.

MertÖzetliyorum: motor üretir, aktarma organları taşır, diferansiyel virajda tekerlekleri ayırır, amortisör sarsıntıyı keser, direksiyon yönü verir.

ElifHarika! Bir sonraki bölümde fren, lastik ve yol tutuşunu konuşacağız.

MertFren mi? Bu konuda sağlam basarım.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!