Trafikte iletişim: sinyal, korna, ışık, beden dili

ElifMert, arabada kimseyle konuşmadığını söylüyordun ama sen aslında sürekli iletişim hâlindesin.

MertBen mi? Camlar kapalı, müzik açık. Kiminle konuşuyorum?

ElifBölüm bitince göreceksin. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugün konumuz trafikte iletişim: sinyal, korna, ışık ve beden dili.

MertCamlar kapalıyken iletişim mi olurmuş?

ElifOlur. Aracı hareket ettirdiğin anda diğer yol kullanıcılarıyla iletişimin başlar ve park edene kadar sürer.

MertYani direksiyondayken sürekli bir şeyler anlatıyorum. Ne anlatıyorum peki?

ElifEn temel araç sinyal. Karayolları Trafik Yönetmeliği madde yüz otuz yedi, dönüşlerde ve şerit değiştirirken niyetini önceden, uygun zamanda ve mesafede dönüş ışıklarıyla ya da kol işaretiyle açıkça bildirmeni ister.

MertBen dönüşü zaten biliyorum, kimse tahmin etmez mi? Sinyal gereksiz bence.

ElifHayır. Diğer sürücüler senin zihnini okuyamaz. Yönetmelik, işareti manevra boyunca sürdürmeni ve manevra bitince sona erdirmeni de ister.

MertPeki sinyal verip hemen şerit değiştirirsem?

Elifİşaret verdiğin anda aniden şerit değiştirmek de yasaktır. Sınavda olumlu iletişim örneği, dönüşten önce sinyal vermektir. Korkutmak, su sıçratmak ve izmarit atmak ise olumsuz iletişimdir.

MertAnlaşıldı. Sinyal konuşmak, aniden dönmek susmak. Peki sözsüz iletişim nedir?

ElifTrafikte her şey sözle anlatılmaz. Yüz ifaden, el kol hareketlerin ve duruşun sözsüz iletişimdir. Buna beden dili denir.

MertBen hata yapınca özür dilemem. Zayıflık sayılır bence.

ElifTam tersi. Hata yaptığında elini kaldırıp ya da yüz ifadenle diğer sürücüden özür dilemek, beden dilinin olumlu kullanımıdır. Gerginliği düşürür.

MertPeki konuşma üslubu?

ElifO da önemli. Millî Eğitim Bakanlığının programı, uygun beden dili kullanmanın ve güler yüzlü davranmanın trafik ortamına olumlu etkisinin örneklerle açıklanmasını ister.

MertGüler yüz. Yani yüzümdeki o sinirli ifadeyi gülümsemeye çevireceğiz.

ElifŞimdi başarılı iletişimin tuzaklarına bakalım. Başarılı iletişimde bakış açın belirleyicidir. İnsanların değişebileceğine inan.

MertBen pek inanmıyorum. Bir kere beni sıkıştıran sürücü hep sıkıştırır.

Elifİşte yanlış sezgi! Sınavda dört şıktan doğru olan, insanların değişebildiğine inanmaktır. Yani bir kez yaptı diye biri hakkında kalıcı hüküm vermemelisin.

MertPeki dinlerken aynı anda içimden "yanlış yapıyor bu" diye değerlendirirsem?

ElifDinlerken aynı anda sürekli değerlendirme yapma. Karşındakinin kişiliğini sevmiyorsun diye zihnini ona kapatma. Tek bir olaya bakıp birini tamamen anladığını da sanma.

MertÜç tutum. Hepsi yanlış.

ElifSon üç tutum önyargıyı besler ve iletişimi bozar.

MertPeki trafik görevlisiyle konuşurken ne yapmalıyım?

ElifTrafik denetim görevlisi, yasal düzenlemeler çerçevesinde görevini yapıyor. Bunu aklından çıkarma. Karşındaki kişiye saygı duy ve varlığını kabul et.

MertBen ona hemen haklı olduğumu anlatırım. Gerekirse biraz da suçlarım.

ElifSuçlayıcı üslup bu adaba uymaz. Dinlememek de uymaz. Etkin dinle. Ne demek istediğini akıl okuyarak tahmin etmek yerine gözden geçir ve empati kurmaktan kaçınma.

MertPeki kanun bir şey söylüyor mu?

ElifKarayolları Trafik Kanunu madde kırk yedi, trafik zabıtasının uyarı ve işaretlerine uymayı zorunlu kılar.

MertPeki korna? Onu çok severim. Öfkemi anlatmanın en güzel yolu.

ElifKorna bir uyarı aracıdır, öfke aracı değildir. Karayolları Trafik Yönetmeliği madde yüz kırk dört uyarınca sesli uyarı cihazı üç yerde kullanılır.

MertHangi yerler?

ElifBirincisi, görüşün kısıtlı olduğu kavşak, dönemeç ve tepe üstü gibi yerlere yaklaşırken geldiğini haber vermek. İkincisi, yol ve trafik durumuna göre yol kullananları uyarmak. Üçüncüsü, geçme hâllerinde.

MertYani öfkelenince basmak listede yok.

ElifYok. Kamunun huzurunu bozacak şekilde gereksiz, gereğinden uzun ve ayarsız çalınması yasaktır. Şehir içinde havalı klakson kullanılması da yasaktır.

MertPeki ışıkla iletişim? Uzun far yakıp yolumu bulmak bence her zaman iyi.

ElifHer zaman değil. Karayolları Trafik Yönetmeliği madde yüz yirmi yedi, karşıdan gelenlerin gözünü kamaştıracak her durumda uzun hüzmeli farın yakılmasını yasaklar.

MertPeki selektör ne zaman devreye girer?

ElifMadde yüz üç uyarınca geçecek sürücü, geçeceği aracın sürücüsünü sesli cihazla ya da kısa ve uzun hüzmeli farlarını art arda yakarak uyarır. Buna selektör diyoruz. Sol sinyal verir ve geçişi sağ sinyalle tamamlar.

MertPeki geceleri?

ElifGeceleri yakın ilerisi görülmeyen kavşak, dönemeç ve tepe üstlerine yaklaşırken gelişini, yakın ve uzağı gösteren ışıkları art arda yakarak haber vermen gerekir.

MertDönüş ışığını geç anlamında kullanırsam?

ElifDönüş ışıklarını geç anlamında kullanmak yasaktır. Ve şimdi geldik dikkat köşesine! Sınavda puan kaybettiren tuzakları tek tek sayıyoruz. Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Sinyalim açık, kornam sessiz.

ElifBir: olumlu iletişim örneği dönüşten önce sinyal vermektir. Korkutmak, su sıçratmak ve izmarit atmak olumsuzdur.

Mertİki: eliyle ya da yüz ifadesiyle özür dilemek, sözsüz iletişim olan beden dilinin kullanımıdır.

ElifÜç: doğru şık, insanların değişebildiğine inanmaktır. Dinlerken değerlendirmek ve zihni kapatmak yanlıştır.

MertDört: trafik görevlisiyle iletişimde doğru davranış, karşındakine saygı duymaktır. Suçlamak ve dinlememek yanlıştır.

ElifBeş: geceleri görüşü kısıtlı kavşağa yaklaşırken gelişi ışıkları art arda yakarak, yani selektörle haber verilir. Harika! Bölümü tek cümleyle özetlesene.

MertTrafikte sürekli konuşuyorum, o yüzden sinyalle, güler yüzle ve gerektiğinde selektörle konuşacağım; kornayla bağıracağım.

ElifSon kısmı düzeltiyorum: kornayla bağırmayacaksın. Korna uyarı aracı. Bir sonraki bölümde yayaları, bisikletlileri ve engellileri konuşacağız.

MertYani öfke aracı değil, uyarı aracı. Yayalar mı? İşte ben de yaya olurum bazen.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!