Yayalar, bisikletliler ve engelliler

MertElif, ben hem sürücüyüm hem yayayım. Yani iki taraflı çalışan bir ajan gibiyim.

ElifAjanlık güzel ama bugünkü konu sana ikisini de öğretecek. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugün konumuz yayalar, bisikletliler ve engelliler.

MertYayalardan başlayalım. Yaya geçidinde kim kime yol verir? Büyük olan küçüğe mi?

ElifKanun yayalara ilk geçiş hakkı tanır. Karayolları Trafik Kanunu madde yetmiş dört uyarınca görevli ya da ışıklı işaret bulunmayan, ama işaret veya levhayla belirlenmiş yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak zorundasın.

MertYavaşladım, sonra?

ElifGeçmekte ya da geçmek üzere olan yayaya durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundasın.

MertPeki ışıklı yerde? Işığım yeşilse hemen gaza basarım, değil mi?

ElifIşıklı yerlerde de aynı özen gerekir. Yeşil yandığında yolu yarılamış yayanın geçişini bitirmesini beklemek diğergamlıktır.

MertYani yeşil ışık, yarıda kalan yayayı atlamak için bir bilet değil.

ElifGüzel söyledin. Sınavda bu bekleyiş sabırsızlık ya da bencillik olarak değil, diğergamlık olarak geçer. Karayolları Trafik Yönetmeliği madde yüz dokuz da kavşak giriş ve çıkışlarında kurallara uygun geçen yayaya geçiş hakkı vermeyi zorunlu kılar.

MertPeki yaşlı, çocuk ya da engelli bir yaya yavaş geçiyorsa? Korna çalıp hızlandırsam, bana mı bakacak?

ElifHayır Mert. Yaşlı, çocuk ve engelli yayalar karşıya daha yavaş geçebilir. Yeşil ışık süresinde geçişi tamamlayamadılar diye korna çalmak ya da el kol hareketleriyle onları çabuk geçmeye zorlamak, sabır değerine sahip olmadığını gösterir.

MertPeki sabırlı sürücü ne yapar?

ElifYayanın güvenle karşıya geçmesini bekler.

MertAnladım. Millî Eğitim Bakanlığı bu konuda bir şey söylüyor mu?

ElifBakanlığın programı, engelli, yaşlı, hamile ve çocuk yol kullanıcılarına kolaylık gösterilmesini ve herkesin engelli olabileceği gerçeğini öğretir.

MertHerkesin engelli olabileceği gerçeği. Düşününce çok doğru.

ElifŞimdi görme engelli yol arkadaşlarımıza geçelim. Burada kanunda açık bir yükümlülük var. Karayolları Trafik Kanunu madde yetmiş yedi, gözleri görmeyen ve yönetmelikte gösterilen özel işareti taşıyan biri taşıt yolundaysa, bütün sürücülerin yavaşlamasını, gerekiyorsa durmasını ve yardımcı olmasını zorunlu kılar.

MertYani bu sadece nezaket değil.

ElifAynen. Görme engelli birine yol vermek yalnızca nezaket değil, aynı zamanda yasal bir sorumluluktur.

MertPeki dönüşlerde? Sağa dönerken yaya geçerse, önce ben geçerim, çünkü benim sinyalim yanıyor.

ElifHayır, sinyal sana öncelik kazandırmaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği madde yüz iki uyarınca sağa dönerken kurallara uygun biçimde karşıya geçen yayalara ve bisiklet yolundaki bisikletlilere geçiş hakkı vermek zorundasın.

MertSola dönerken?

ElifSola dönüşte de kavşakta karşıya geçen yayalara geçiş hakkını vermelisin. Bu yüzden dönüşten önce hızını azalt, yaya geçidini ve bisiklet yolunu kontrol et.

MertÖnce yavaşla, sonra kontrol et. Bisikletliyi de unutma. Hatta ben de bisiklet alsam mı?

ElifÖnce ehliyet, sonra bisiklet. Şimdi önemli bir konu: engelli park yeri.

MertBen iki dakikalığına park etsem ne olur? Hem arabam da yeni, kimse dokunmaz.

ElifEngelli olmadığın hâlde engelliler için ayrılmış park yerine park etmek, gerçekten ihtiyacı olan kişinin hakkını elinden almaktır. Bu, bireye yapılan bir hak ihlalidir.

MertCeza var mı?

ElifKarayolları Trafik Kanunu madde altmış bir, engellilerin araçları için ayrılmış park yerlerinde park etmeyi yasaklar ve bu bendin ihlali hâlinde para cezasını iki kat artırır.

Mertİki kat. Anladım.

ElifYani engelli park yeri yalnızca bir nezaket konusu değil, kanunun özel olarak koruduğu bir haktır.

MertSon olarak durakta duran otobüs. Otobüsü görünce korna çalarım, hatta gaza basıp hızla geçerim. Dörtlü de yakarım.

ElifHayır. Önündeki şeritte durakta duran bir otobüse yaklaşıyorsan hızını azaltmalısın. Korna çalmak, hızlanıp uzaklaşmak ya da dörtlü ikazla beklemek gerekmez.

MertPeki geçeceksem?

ElifSol şerit güvenliyse oradan yoluna devam edebilirsin. Ama otobüsün önünden çıkabilecek yayalara karşı çok dikkatli olmalısın.

MertYani sorumluluğum, görünmeyen yayayı da hesaba katmak.

ElifÇok güzel özetledin. Ve şimdi geldik dikkat köşesine! Sınavda puan kaybettiren tuzakları tek tek sayıyoruz. Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Hem sürücü şapkam hem yaya şapkam hazır.

ElifBir: yeşil ışıkta yolu yarılamış yayanın geçişini bitirmesini beklemek diğergamlıktır. Sabırsızlık ya da bencillik değil.

Mertİki: yaşlı, çocuk ve engelli yayayı kornayla ya da el kol hareketiyle acele ettirmek, sabır değerine sahip olmamaktır.

ElifÜç: engelli olmadığı hâlde engelliler için ayrılmış yere park etmek, bireye yapılan hak ihlalidir.

MertDört: durakta duran otobüse yaklaşırken doğru davranış, hızı azaltıp yayalara dikkat etmektir. Şıkta korna ya da hızlanma görürsem tuzak.

ElifHarika! Bölümü tek cümleyle özetlesene.

MertYayaya yol ver, bisikletliyi unutma, engelli yerine park etme, otobüse yaklaşırken yavaşla.

ElifBu cümleyi trafik levhasına yazdırabiliriz. Bir sonraki bölümde hak ihlallerini ve kazaların bedelini konuşacağız.

MertHak ihlali mi? Umarım ben bir yerlerde ihlal etmemişimdir.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!