Yetkililer ve ışıklı işaretler

ElifMert, düşün. Işık yeşil yanıyor ama kavşakta bir görevli kolunu dik yukarı kaldırmış. Ne yaparsın?

MertYeşil yanıyorsa geçerim tabii! Işık ışıktır, kimse ışıkla tartışamaz.

ElifIşıkla tartışmayacaksın ama bu cevap yanlış. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugün konumuz yetkililer ve ışıklı işaretler.

MertPeki, açıklığa kavuşana kadar gaza basmıyorum. Nereden başlıyoruz?

ElifKim neyi yürütür sorusundan. Trafik hizmetleri farklı kurumlar arasında paylaşılmıştır ve sınav bunu sever.

MertYani trafikle ilgili her şeyi bir tek kurum yapmıyor.

ElifDoğru. Trafiği düzenlemek ve yönetmek, kazalarda tutanak düzenlemek, araçların tescilini yapıp belge ve plakalarını vermek ve sürücü belgesi vermek İçişleri Bakanlığının görevidir. Sınavda buna Emniyet Genel Müdürlüğü olarak geçen trafik teşkilatı denir.

MertTamam, İçişleri ve Emniyet aynı çatı. Peki Karayolları Genel Müdürlüğü ne yapıyor?

ElifTüm karayollarında işaretleme standartlarını belirler ve kontrol eder. Kendi yollarında İçişleri Bakanlığının uygun görüşüyle hız sınırlarını yönetmelikteki sınırların üstünde ya da altında belirler.

MertBelediyeler de levha asıyordur herhalde.

ElifEvet, yapım ve bakımından sorumlu oldukları yollarda levha, ışık ve yer işaretlerini kurarlar. Ayrıca otopark yapar ve işletilmesine izin verirler.

MertAraç muayenesi de Emniyet'in işidir herhalde. Hep orada sıra beklediğimi sanıyordum.

ElifTuzak! Araç muayenesi Emniyet'in değildir. Birazdan kimin işi olduğunu göreceğiz.

MertSabırsızım, çabuk söyle.

ElifMillî Eğitim Bakanlığı sürücü kurslarını açar, izin verir ve denetler. Sürücü adaylarının teorik ve uygulamalı sınavlarını yapar, başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlar.

MertYani sınavımı onlar yapıyor, sertifikayı da onlar verdiriyor.

ElifAynen. Ayrıca okul öncesinden başlayan trafik eğitim planını hazırlar ve çocuk trafik eğitim parklarının esaslarını belirler.

MertSağlık Bakanlığı da herhalde ambulansla ilgili.

ElifTrafik kazalarında ilk ve acil yardım hizmetlerini planlar, ilk yardım istasyonları kurar ve ambulans bulundurur. Ulaştırma Bakanlığı ise tescile bağlı araçların muayenelerini yapar ya da yaptırır, muayene istasyonlarını denetler ve ağırlık ile boyut kontrolü yapar.

MertMuayene yani Ulaştırma. Not aldım, muayene için Emniyet'e gitmiyorum.

ElifEvet, bu karışıklığı sınav bekliyor. Sertifika ve sınav Millî Eğitim'in, muayene Ulaştırma'nın işi.

MertPeki bir yerde işaretler birbiriyle çelişirse ne olacak? Mesela az önceki ışık ve görevli durumu.

ElifGüzel soru. Sıralama şöyle. En başta trafiği düzenleyen trafik zabıtasının ya da özel kıyafetli veya işaretli yetkili kişilerin uyarı ve işaretleri gelir.

MertSonra?

ElifSonra trafik ışıkları, ardından işaret levhaları, cihazlar ve yer işaretlemeleri. En sonda kanun ve yönetmelikteki diğer kurallar, yasaklar ve zorunluluklar yer alır.

MertYani görevli her şeyin önünde. Işık yeşil yanarken görevli dur derse görevliye uyarım.

ElifMükemmel, kendi cevabını düzelttin. Sınavda "trafiğin düzenlenmesinde öncelik hangisinde" diye sorulursa cevap hep trafik görevlisi.

MertPeki görevlinin kol işaretleri ne anlama geliyor? Bazen balerin gibi görünüyorlar.

ElifGörevli bir kolunu dik olarak yukarı kaldırırsa, güvenle duramayacak olanlar ve kavşağın içinde bulunanlar dışında, bütün yollar için dur emridir.

MertKollarını yana uzatırsa?

ElifKollarını yatay olarak yana uzattığında, kolların gösterdiği doğrultuyu kesen yönlerden, yani önünden ve arkasından gelenler durur. Kolların uzandığı doğrultudan gelenler ilerleyebilir.

MertAnladım, önü arkası kapalı, sağı solu açık. Kollarını indirirse emir biter mi?

ElifHayır, bitmez! Görevli kollarını indirse bile verdiği emir değişmez.

MertPeki kırmızı ışığı sallaması?

ElifGörevlinin kırmızı ışığı sallaması da ışığı yönelttiği doğrultudaki araçlar için dur emridir. Uzun sesli düdük durma, kısa sesli düdük ise uyarma anlamındadır.

MertUzun düdük dur, kısa düdük uyar. Anlaşıldı.

ElifŞimdi ışıklara geçelim. Yeşil ışık yolun trafiğe açık olduğunu gösterir. Yanarken durmadan geçilir. Doğrultu değiştirecekler de trafik kurallarına uyarak manevraya başlar.

MertYani yeşil, "gözünü kapa ve bas" demek.

ElifHayır Mert, dikkatli geçilir. Kırmızı ışık yolun trafiğe kapalı olduğunu ve mutlak bir duruş gerektiğini bildirir. Aksine bir işaret yoksa hiçbir yöne hareket edilemez.

MertKarşıdan hiç araç gelmiyorsa o zaman geçerim, kimseye zararım yok.

ElifYanlış! Karşıdan araç gelmese bile kırmızıda geçmek yasaktır.

MertTamam, bu da kırmızı kart. Sarı ne diyor?

ElifSarı ışık bir ikazdır ve yanış sırasına göre yolun kapanmak ya da açılmak üzere olduğunu gösterir. Yani sarının iki yüzü var.

Mertİki yüz mü? Ben sarıyı hep "hızlan" diye anlıyordum.

ElifHızlan değil! Yeşilden sonra yanarsa yolun trafiğe kapanmak üzere olduğunu bildirir. Emniyetle durulamayacak kadar yaklaşmışsan normal geçişini tamamlarsın. Aksi hâlde yaya geçidini işgal etmeden durursun.

MertPeki kırmızıyla birlikte sarı yanarsa?

ElifKırmızı ışıkla birlikte yanan sarı, yolun trafiğe açılmak üzere olduğunu gösterir. Beklemekte olan sürücüye harekete hazırlanmasını söyler. Henüz hareket etmezsin.

MertYani hazırlan ama gaza basma. Her durumda ışıklara yaklaşırken ne yapıyorum?

ElifHızını azaltır ve dikkatli olursun.

MertYanıp sönen ışıklar da var. Kırmızı yanıp sönerse bir de dans ediyor gibi geliyor.

ElifAralıklarla yanıp sönen kırmızı ışık, Dur levhası anlamındadır. Durur, gidilecek yolun açık olduğunu görürsün ve ancak ondan sonra hareket edersin.

MertYanıp sönen sarı da durmak mı?

ElifYanıp sönen sarı ışık ikaz anlamındadır. O yerin yavaş ve dikkatli geçilmesini ister, Yol ver levhası gibi. Durmak zorunlu değildir.

MertOklar ve yaya ışığı?

ElifIşıklı oklar dönüşleri düzenler. Okun yönüne dönecek sürücüler oklu ışığın yeşil yanmasını bekler. Kırmızı ışıkla birlikte yeşil oklu ışık yanıyorsa yalnız okun gösterdiği yöne gidilebilir.

MertYeşil ışıkla kırmızı oklu ışık olursa da herkes dönemez herhalde.

ElifDoğru. Yeşil ışıkla birlikte kırmızı oklu ışık yanıyorsa okun yönüne dönülmez ama düz gitmek serbesttir. Yaya figürlü yeşil ışık ise yolun yayalara açık olduğunu gösterir.

MertPeki ışık yeşil, ben de gazlıyorum, önüm sıkışık. Yine de girerim.

ElifHayır! Yeşil ışık yansa bile trafik akımı seni kavşağın içinde durmaya zorlayacaksa ya da diğer doğrultudaki trafiğin geçişine engel olacaksa kavşağa girmen yasaktır.

MertPeki kavşağın içindeyken ne olur? Orada biraz dinlenebilir miyim?

ElifHayır. Görevli ya da ışıklı işaretle yönetilen kavşakta kavşağı en kısa zamanda geçmek zorundasın. Gereksiz yere yavaşlamak, durmak, araçtan inmek, yolcu indirip bindirmek ve motoru durdurmak yasaktır.

MertNeden bu kadar sıkı?

ElifKavşağı bloke etmek diğer yollardaki trafiği de kilitler. Kural bu yüzden katıdır. Ve şimdi geldik dikkat köşesine! Sınavda puan kaybettiren tuzakları tek tek sayıyoruz. Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Işıkla tartışmıyorum, görevliye saygım tam.

ElifBir: işaretleme standardı Karayolları'nın, şehir içi otopark izni belediyenin işi. Araç muayenesi Emniyet'in değildir.

Mertİki: sertifika ve sınav Millî Eğitim'in, muayene Ulaştırma'nın işi. Bakanlık eski adıyla da sorulabilir.

ElifÜç: trafiğin düzenlenmesinde öncelik hangisinde diye sorulursa cevap hep trafik görevlisi.

MertDört: görevlinin önü ve arkası trafiğe kapalı, sağ ve sol kol yönleri açık. Kollar inik olsa da emir sürer.

ElifBeş: yeşil yanarken sürücü durmadan ama dikkatli geçer. Kırmızıda gelen araç yoksa bile geçilmez.

MertAltı: kırmızı ve sarı birlikteyse harekete hazırlan. "Biraz sonra kırmızı yanacak" şıkkı yanlıştır.

ElifYedi: yanıp sönen kırmızıda dur, yol açıksa devam et. Yanıp sönen sarıda durmak zorunlu değildir.

MertSekiz: ışıklı kavşakta aracı durdurup yolcu indirmek yasak davranışlardandır.

ElifHarika! Bölümü tek cümleyle özetlesene.

MertGörevli ışıktan büyüktür, kırmızıda gelen yoksa bile geçilmez, kavşağı da tıkamayacağım.

ElifIşık yeşilse bile akıllı olacağız. Bir sonraki bölümde trafik levhalarını ve yer işaretlemelerini konuşacağız.

MertLevhalar mı? Bu sefer şekillerden korkmuyorum.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!