Kaza yerinde güvenlik ve 112

Kaza yerine vardığında önce çevreyi taraman gerekir. Olay yerini değerlendirmenin amacı iki şeydir: tekrar kaza olma riskini ortadan kaldırmak ve yaralı sayısı ile türlerini belirlemek. Trafik, yangın, patlama riski, gaz ve elektrik kabloları gibi tehlikeleri gözden geçirirsin.

İlk öncelik her zaman kendi can güvenliğindir; çünkü yaralanan bir ilk yardımcı yardım edemez. Ortam güvenli değilse yaklaşmaz, profesyonel ekipleri çağırırsın. Güvenliyse müdahaleyi planlarsın.

Kazaya uğrayan aracın kontağını kapatır ve el frenini çekersin; mümkünse aracı yolun dışına alırsın. Araç tüp gazla, yani LPG ile çalışıyorsa bagajdaki tüpün vanasını da kapatırsın. Kazanın önüne ve arkasına üçgen reflektör koyarsın; Sağlık Bakanlığı rehberine göre uyarı işaretleri şehir içinde en az 30 metre, şehirlerarası yollarda en az 150 metre mesafeye yerleştirilir.

Olay yerinde kimsenin sigara içmesine, kıvılcım çıkaracak ışık ve çağrı araçları kullanmasına izin vermezsin. Yardımı zorlaştıran meraklıları da uzaklaştırırsın.

Genel kural, tehlike yoksa kazazedeyi yerinden oynatmamaktır. Yerini ancak olay yerinde bırakmak daha tehlikeliyse, ortam güvenli hale getirilemiyorsa ya da sağlık ekibi yakın zamanda gelemeyecekse değiştirirsin. Kazazedeyi sıcak tutar, yarasını görmesine izin vermezsin; bu paniği artırır.

Bilinci kapalıysa ağızdan hiçbir şey vermezsin, çünkü sıvı soluk borusuna kaçıp boğulmaya yol açabilir. Sağlık ekibi gelene kadar olay yerinde kalırsın.

112'yi ararken sakin olursun ya da sakin birinin aramasını sağlarsın. Kim olduğunu ve hangi numaradan aradığını söylersin. Olayı kısaca tanımlar, yaralı sayısını ve durumlarını bildirirsin.

Adresi kesin verirsin; gerekirse yakındaki bilinen bir cadde ya da yer adını kullanırsın. Yaptığın ilk yardımı da söylersin ve sorulara net cevap verirsin. Merkez bilgiyi aldığını söyleyene kadar telefonu kapatmazsın.

Türkiye'de acil çağrılar tek numara olan 112'ye yapılır; sağlık sevki için de bu numara aranır.

Hayat kurtarma zinciri, kalbi durmuş birinin kurtulma şansını artıran halkalar dizisidir. Birinci halka 112'nin aranmasıdır. İkinci halka, olay yerinde temel yaşam desteği uygulanmasıdır.

Ardından ambulans ekiplerinin müdahalesi ve hastane acil servisindeki tedavi gelir. Bakanlık eğitim kitabına göre son iki halka ileri yaşam desteğine aittir ve ilk yardımcının görevi değildir. Bu yüzden önce haber verir, hemen ardından temel yaşam desteğine başlarsın.

Araçların hasar tespiti ise zincirin parçası değildir.

Çok sayıda yaralı varsa herkese aynı anda yetişemezsin, bu yüzden önce hayatı tehdit eden yaralanmalara öncelik verirsin; Bakanlık kitabı bunun için herkesi ABC ile değerlendirmeyi söyler. Örneğin bilinci kapalı olanlar, solunum güçlüğü çekenler ve açık karın yarası olanlar öncelik taşır. Ayak bileğindeki çıkık gibi hayati tehlikesi olmayan yaralanmalar en sona bırakılır.

Kazazedelerin durumunu ilk değerlendirmeyle belirler, öncelikli müdahale edeceklerini ona göre seçersin.