Hak ihlalleri ve kazaların bedeli

Trafik kurallarına uymak, diğer yol kullanıcılarının haklarını korur; uymayınca başkasının hakkını ihlal edersin. Aşırı hız yapıp diğer sürücülerin dikkatini dağıtmak, az önce gördüğümüz gibi engelli park yerine park etmek ve en soldaki şeridi sürekli işgal etmek, bireye yapılan hak ihlalleridir.

Karayolları Trafik Kanunu madde 46, gidişe ayrılan en soldaki şeridin sürekli işgal edilmesini yasaklar; Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 94 de aynı kuralı gidişe ayrılan yol bölümünün en son şeridi için koyar. Geçiş üstünlüğü olan araçlara yol vermek ise hak ihlali değil, hakkı korumaktır.

Trafik kazası geçiren kişiler, canlarına bir zarar gelmese bile psikolojik olarak zarar görebilir. Bu bozuk ruh hâli ailelerine ve topluma olumsuz yansır; olumlu değil. Yani kazanın etkisi yalnızca bedensel yaralanmayla sınırlı kalmaz.

Sınavda iki ifadeli sorularda şuna dikkat et: kaza geçirenin psikolojik zarar görmesi doğrudur, bunun topluma olumsuz yansıması da doğrudur.

Trafik kazaları topluma da ağır bir fatura çıkarır. Üretim ve refah kayıpları yaşanır, kara yolları zamanından önce yıpranır, açılan çok sayıda dava yargı sisteminin iş yükünü artırır. Maddi hasar, iş gücü kaybı ve yaralıların tedavi maliyetleri de ülke ekonomisini olumsuz etkiler.

Sınavda uzun vadede kalkınmaya olumlu etki yapması, topluma verilen zararlardan biri değildir; çünkü kazaların kalkınmaya olumlu bir katkısı yoktur. Trafik suçlarına uygulanan cezaların artırılması da ekonomiye zarar sayılmaz.

Karayolu kazalarının çevreye zararı da büyüktür. Orta refüjlere ve yol kenarlarına dikilen ağaçlar zarar görür. Köprü ve tünel gibi noktalardaki kazalarda ulaşım aksar.

Trafoya ya da elektrik direğine çarpılınca kesintiler yaşanır. Yakıt, kimyasal madde ya da tıbbi atık yüklü araçların kazaları ise büyük ekolojik zarara yol açar. Açılan çok sayıda davayla yargının iş yükünün artması ise çevre zararı değil, toplumsal bir sonuçtur.