Yayalar, bisikletliler ve engelliler

Kanun yayalara ilk geçiş hakkı tanır. Karayolları Trafik Kanunu madde 74 uyarınca görevli ya da ışıklı işaret bulunmayan, ama işaret veya levhayla belirlenmiş yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak, geçmekte ya da geçmek üzere olan yayaya durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundasın. Işıklı yerlerde de aynı özen gerekir: yeşil yandığında yolu yarılamış yayanın geçişini bitirmesini beklemek diğergamlıktır.

Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 109 da kavşak giriş ve çıkışlarında kurallara uygun geçen yayaya geçiş hakkı vermeyi zorunlu kılar.

Yaşlı, çocuk ve engelli yayalar karşıya daha yavaş geçebilir. Yeşil ışık süresinde geçişi tamamlayamadılar diye korna çalmak ya da el kol hareketleriyle onları çabuk geçmeye zorlamak, sabır değerine sahip olmadığını gösterir. Sabırlı sürücü, yayanın güvenle karşıya geçmesini bekler.

Millî Eğitim Bakanlığının programı, engelli, yaşlı, hamile ve çocuk yol kullanıcılarına kolaylık gösterilmesini ve herkesin engelli olabileceği gerçeğini öğretir.

Görme engelli yol arkadaşların için kanunda açık bir yükümlülük var. Karayolları Trafik Kanunu madde 77 uyarınca gözleri görmeyen ve yönetmelikte gösterilen özel işareti taşıyan biri taşıt yolundaysa bütün sürücüler yavaşlamak, gerekiyorsa durmak ve yardımcı olmak zorundadır. Yani görme engelli birine yol vermek yalnızca nezaket değil, aynı zamanda yasal bir sorumluluktur.

Dönüşlerde de yaya ve bisikletli saygısı devrededir. Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 102 uyarınca sağa dönerken kurallara uygun biçimde karşıya geçen yayalara ve bisiklet yolundaki bisikletlilere geçiş hakkı vermek zorundasın. Sola dönüşte de kavşakta karşıya geçen yayalara geçiş hakkını vermelisin.

Bu yüzden dönüşten önce hızını azalt, yaya geçidini ve bisiklet yolunu kontrol et.

Engelli olmadığın hâlde engelliler için ayrılmış park yerine park etmek, gerçekten ihtiyacı olan kişinin hakkını elinden almaktır; bu, bireye yapılan bir hak ihlalidir. Karayolları Trafik Kanunu madde 61, engellilerin araçları için ayrılmış park yerlerinde park etmeyi yasaklar ve bu bendin ihlali hâlinde para cezasını iki kat artırır.

Yani engelli park yeri yalnızca bir nezaket konusu değil, kanunun özel olarak koruduğu bir haktır.

Önündeki şeritte durakta duran bir otobüse yaklaşıyorsan hızını azaltmalısın. Sol şerit güvenliyse oradan yoluna devam edebilirsin, ama otobüsün önünden çıkabilecek yayalara karşı çok dikkatli olmalısın. Bu durumda korna çalmak, hızlanıp uzaklaşmak ya da dörtlü ikazla beklemek gerekmez.

Yani sorumluluğun, görünmeyen yayayı da hesaba katmaktır.