Trafik adabı nedir, neden gerekli?

Trafik adabına adap kelimesinden başlayalım. Türk Dil Kurumu adabı töre ve yol yordam olarak açıklar. Millî Eğitim Bakanlığının programına göre trafiğin de bir adabı vardır ve bu adap, toplum adabıyla yani adabımuaşeretle ilişkilidir.

Sınav sorularında da bir toplumda insanlar birbirine nasıl davranıyorsa trafikte de aynı adap içinde davranacakları söylenir. Yani konu levha ezberlemekten fazlasıdır. Trafik adabı, trafikte nasıl bir yol arkadaşı olduğunu anlatır.

Trafik adabının iki ayağı var. Birincisi, denetim ve ceza korkusu olmadan yazılı kurallara uymak. İkincisi, yazılı olmayan ama karşılıklı anlayış ve empati isteyen davranışları oluşturmak ve alışkanlık hâline getirmek.

Bu yüzden trafik adabı yalnızca ceza korkusuyla yazılı kurallara uymaktır dersen eksik ve yanlış söylemiş olursun. Sınavda iki ifadeli sorularda bunu hatırla: ceza korkusuyla uymak ifadesi yanlış, yazılı olmayan davranışlar ifadesi doğrudur.

Hiçbir yola her an bir polis koyamazsın. Karayolları Trafik Kanunu madde 47, trafik işaretlerine ve kurallarına uymayı zorunlu kılar; ama kuralın kesintisiz işlemesini sağlayan şey, sürücünün içindeki disiplindir. Sınavda bunun adı trafik adabıdır.

Denetim olmasa bile emniyet kemerini takan sürücü, adaba sahip sürücüdür. Polis yok diye kırmızı ışıkta geçmek ya da kamera yok diye hız sınırını aşmak ise kural bilincinin eksikliğini gösterir.

Bir kural ihlalinin sonucu yalnızca para cezası değildir. Sürücü, yapacağı ihlalde kendi canını ve sevdiklerinin canını da tehlikeye attığını bilmelidir. Bu bilinç nasıl kazanılır?

Trafikteki her kuralın altında yatan güvenlik gerekçesini öğrenerek. Kanunun amacı da karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamaktır. Kızgın ve yarışmacı bir ruh hâliyle araç kullanmak ya da saygıyı hep başkasından beklemek bu farkındalığı kazandırmaz.

Sınavda trafik adabı neyi belirler diye sorulursa cevap şudur: trafik kurallarının kişiler tarafından her koşulda güvenliği sağlamak amacıyla uygulanıp uygulanmayacağını.

Trafik adabının amacı üç cümleyle özetlenir. Temel değerleri içselleştirip doğru davranış göstermek, karşılaşılan sorunları doğru yöntemlerle çözmek ve sağlıklı, güvenli bir trafik ortamının oluşmasına katkı sağlamak. Millî Eğitim Bakanlığının sürücü kursu yönetmeliği de bu dersin sorumluluk bilinci, yardımlaşma, sabır ve öfke yönetimi gibi konuları içerdiğini söyler.

Sınavda bu üç amaç sorulursa mizacı, beden dilini ya da konuşma üslubunu değil, trafik adabını seç.