Trafik adabı nedir, neden gerekli?

MertElif, ben trafikte tam bir centilmenim. Kimseye laf söylemem. Sadece içimden söylerim. Çok yüksek sesle.

Elifİçinden bağırmak da adaba giriyor mu, bakalım. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugün Trafik Adabı dersimizin ilk bölümündeyiz ve konumuz: trafik adabı nedir, neden gerekli?

MertAdap mı? Bu kelimeyi en son dedemden duymuştum.

ElifTam da oradan başlayalım. Türk Dil Kurumu adabı töre ve yol yordam olarak açıklar. Yani adap, nasıl davranılacağını gösteren yoldur.

MertPeki bunun trafikle ne ilgisi var? Trafik adabı dediğin levha bilgisi değil mi?

ElifHayır, konu levha ezberlemekten fazlası. Millî Eğitim Bakanlığının programına göre trafiğin de bir adabı vardır. Bu adap, toplum adabıyla, yani adabımuaşeretle ilişkilidir.

MertYani toplumda insanlara nasıl davranıyorsam, trafikte de öyle davranmam gerekiyor.

ElifAynen öyle! Sınav sorularında da bir toplumda insanlar birbirine nasıl davranıyorsa trafikte de aynı adap içinde davranacakları söylenir. Trafik adabı, trafikte nasıl bir yol arkadaşı olduğunu anlatır.

MertYol arkadaşı. Hoşuma gitti. Peki hangi değerler bu işin içinde?

ElifSorumluluk, yardımlaşma, tahammül, saygı, fedakârlık ve sabır. Bu değerlere sahip olabilme yetisinin adı trafik adabıdır.

MertPeki trafik adabı sadece ceza yememek için kurallara uymak mı? Ben de zaten cezadan korktuğum için uyuyorum.

Elifİşte yanlış sezgi burada! Trafik adabının iki ayağı var. Birincisi, denetim ve ceza korkusu olmadan yazılı kurallara uymak.

MertCeza korkusu olmadan. Yani korkuyla uymak eksik kalıyor.

ElifDoğru. İkincisi, yazılı olmayan ama karşılıklı anlayış ve empati isteyen davranışları oluşturmak. Bunları da alışkanlık hâline getirmek gerekiyor.

MertYazılı olmayan davranış nasıl bir şey?

ElifKarşındakini anlamaya çalışmak gibi. Kuralda yazmaz ama trafiği güzelleştirir. Yani trafik adabı yalnızca ceza korkusuyla yazılı kurallara uymak değildir. Öyle dersen eksik ve yanlış söylemiş olursun.

MertAnladım. Peki ya denetim yoksa? Etrafta polis de yoksa?

ElifGüzel soru. Hiçbir yola her an bir polis koyamazsın. Hiçbir toplum yirmi dört saat denetlenemez.

MertHaklısın. O zaman kuralları kim işletecek?

ElifKarayolları Trafik Kanunu madde kırk yedi, trafik işaretlerine ve kurallarına uymayı zorunlu kılar. Ama kuralın kesintisiz işlemesini sağlayan şey, sürücünün içindeki disiplindir. Sınavda bunun adı trafik adabıdır.

MertYani denetim olmasa bile emniyet kemerini takan sürücü adaplı sürücü.

ElifÇok güzel özetledin. Kamera yoksa da kemer takılır. Polis yok diye kırmızı ışıkta geçmek ya da kamera yok diye hız sınırını aşmak ise kural bilincinin eksikliğini gösterir.

MertPeki kuralları neden bu kadar ciddiye almalıyım? Sonuçta en kötü ihtimalle para cezası.

ElifBir kural ihlalinin sonucu yalnızca para cezası değildir. İhlal yapan sürücü, kendi canını ve sevdiklerinin canını da tehlikeye attığını bilmelidir.

MertBunu bilmek için ne yapmalıyım?

ElifTrafikteki her kuralın altında yatan güvenlik gerekçesini öğrenmelisin. Kanunun amacı da zaten karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamaktır.

MertPeki kızgın ve yarışmacı bir ruh hâliyle araç kullanırsam bu farkındalık gelir mi? Bir de saygıyı hep başkasından beklesem?

ElifGelmez. Kızgın ve yarışmacı bir ruh hâli de, saygıyı hep başkasından beklemek de bu farkındalığı kazandırmaz. Farkındalığın yolu, kuralın nedenini öğrenmektir.

MertPeki trafik adabı sınavda neyi belirliyor?

ElifTrafik kurallarının kişiler tarafından her koşulda güvenliği sağlamak amacıyla uygulanıp uygulanmayacağını.

MertSon olarak, bu adabın amacı nedir?

ElifÜç amacı var. Temel değerleri içselleştirip doğru davranış göstermek, karşılaşılan sorunları doğru yöntemlerle çözmek ve sağlıklı, güvenli bir trafik ortamının oluşmasına katkı sağlamak.

MertÜç amaç. Not aldım. Millî Eğitim Bakanlığı bunu başka yerde de söylüyor mu?

ElifEvet. Bakanlığın sürücü kursu yönetmeliği, bu dersin sorumluluk bilinci, yardımlaşma, sabır ve öfke yönetimi gibi konuları içerdiğini söyler.

MertÖfke yönetimi mi? Ders tam bana göre hazırlanmış.

ElifOnu ilerleyen bölümlerde konuşacağız. Ve şimdi geldik dikkat köşesine! Sınavda puan kaybettiren tuzakları tek tek sayıyoruz. Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Defterim açık, kemerim takılı.

ElifBir: sorumluluk, yardımlaşma, tahammül, saygı, fedakârlık ve sabır değerlerine sahip olabilme yetisi, trafik adabıdır.

Mertİki: "denetim ve ceza korkusuyla yazılı kurallara uymak" ifadesi yanlıştır. Yazılı olmayan davranışlar ifadesi doğrudur.

ElifÜç: "toplum yararına kesintisiz denetim" boşluğuna yazılacak cevap, trafik adabıdır.

MertDört: farkındalığın yolu kuralların nedenini öğrenmektir. Trafik adabı, kuralların güvenlik için uygulanıp uygulanmayacağını belirler.

ElifBeş: temel değerleri içselleştirmek, sorunları doğru yöntemlerle çözmek ve güvenli trafik ortamına katkı vermek, yani üç maddelik amaç listesi, trafik adabına aittir. Şıkta mizaç, beden dili ya da konuşma üslubu görürsen tuzaktır. Harika! Bölümü tek cümleyle özetlesene.

MertTrafik adabı, polis yokken de doğru davranmak ve kuralın nedenini bilmektir. Yani içimden bağırmak yetmez!

ElifEksik ama bir adım ileri! Bir sonraki bölümde sorumluluk ve sabırı konuşacağız.

MertSabır mı? Bu sefer sabırla bekleyeceğim, söz.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!