İnsan, çevre ve harita bilgisi

Trafik kazaları dört etkenin birinden ya da birkaçından doğar: insan, araç, yol ve çevre ya da iklim koşulları. Yorgun ve uykusuz araç kullanmak, alkol ve madde bağımlılığı ya da tehlikeye atılmaya hazır kişilik yapısı kişiye bağlı nedenlerdir. Fren arızası gibi teknik sorunlar araçtan, gevşek yol zemini, bozuk yol ve işaret yetersizliği yoldan, sisli ya da yağışlı hava ise çevreden kaynaklanır.

Kazaların başlıca nedenlerinden biri sürücülerin trafik kurallarına uymamasıdır; kusur oranlarında da sürücü ilk sıradadır.

Araç kullanırken gözlerini açık tutmakta zorlanıyor, dalıyor ya da dikkatini toplayamıyorsan yorgunsun demektir; doğru davranış mola vermektir, yola devam etmek ya da gözleri ovuşturmak değil. Alkol en çok beyin hücrelerini ve merkezi sinir sistemini etkiler. Karar verme, kendini kontrol etme ve frenleme yeteneğini azaltır, refleksleri yavaşlatır; kaza riskini düşürmez, artırır.

Aşırı hız, alkollü araç kullanmak ve elde telefonla sürüş de riskli davranışlardır; emniyet kemeri takmak ise riskli davranış sayılmaz.

Güvenli sürücülük kurallar kadar tutumla da ilgilidir. Paylaşmayı bilmek, başkalarının hakkına saygılı olmak, hoşgörülü olmak ve bencillikten uzak durmak trafik düzenini ve güvenliğini olumlu etkiler. Öz eleştiri yapabilmek ve hata yapan sürücüyü uygun bir dille uyarmak da olumlu özelliklerdir.

Risk almaya meyilli olmak, diğer sürücüleri taciz etmek, olaylara aşırı tepki göstermek, kızgınlıkla kornaya basmak ve dar yolda inatlaşmak ise güvenliği bozar. Öndeki araca aşırı yaklaşıp sık şerit değiştiren sürücü sabırsızdır.

Güvenli sürücü tehlikeyi olmadan önce görür. Benzin istasyonu gibi yol kenarındaki çıkışların yanından geçerken oradan habersizce bir aracın yola girebileceğini düşünürsün. Bisikletliye yaklaşırken korna çalmaz, sıkışık geçmez; hızını azaltır ve kendi şeridinde güvenli mesafeyi korursun.

Yolda yürüyen biri ya da hayvan fark ettiğinde hızını keser, gerekiyorsa fren yaparsın. Arkandan sollamaya çalışan araç varsa hızını azaltarak öne geçmesini kolaylaştırırsın. Sollama için yeterli görüş ya da boşluk yoksa sollamaktan vazgeçersin.

Hareket hâlindeki her araç gürültü, egzoz gazı, yağ ve yakıt sızıntısıyla çevreyi kirletebilir. Egzozdan çıkan zararlı gazlar hava kirliliğine yol açar; bu yüzden motorlu taşıt sahipleri egzoz emisyon ölçümü yaptırmak zorundadır ve aracın imalatında bulunan katalitik konvertör ya da dizel partikül filtresi olmadan araç kullanmak cezaya bağlıdır.

Gereksiz korna çalmak, egzoz susturucusunun orijinalliğini bozmak ve camları açıp yüksek sesle müzik dinlemek gürültü kirliliğidir. Araçtan çöp ve izmarit atmak ya da dökülecek, taşacak şekilde yük taşımak da çevreye zarardır.

Çevre koruma, çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalışmaların bütünüdür. Kısa mesafelere yürüyerek gitmek, mümkün olduğunca toplu taşıma kullanmak ve trafiğin yoğun olmadığı yolları seçmek kirliliği azaltır. Zorunlu olmadan özel araç kullanmak ise park sorununu, yakıt israfını, zararlı gaz salınımını ve trafik yoğunluğunu artırır.

Araç bakımlarını zamanında ve kapalı ortamda yaptırmak, motor yağı ve asit gibi maddeleri toprağa dökmemek, park ederken motoru çalışır bırakmamak ve kimyasal maddeleri ambalajlayarak taşımak çevreyi korur. Atık ise bir faaliyet sonucunda oluşup çevreye atılan ya da bırakılan maddedir; boşaltıldığı ortamda çevre kirliliğine yol açar.

Haritalarda yön okumak kolaydır: üst kenar kuzeyi, alt kenar güneyi, sağ kenar doğuyu ve sol kenar batıyı gösterir. İki nokta arasındaki yönü bulurken başlangıç noktasına göre hedefin hangi tarafta kaldığına bakarsın; örneğin Sivas'tan Konya'ya gitmek güneybatı yönünde, Konya'dan Uşak'a gitmek kuzeybatı yönündedir.

Yol numaralarında D harfi devlet yollarını, O harfi otoyolları, E harfi ise Avrupa uluslararası yol ağına dahil güzergâhları gösterir. Bu bilgiler haritadan güzergâh planlarken sana yol gösterir.