Kavşaklar, geçitler ve geçiş üstünlüğü

Işık, levha ya da görevli bulunmayan kontrolsüz kavşakta herkes önce geçiş üstünlüğü olan araçlara ve doğru geçen tramvaylara yol verir. Bölünmüş yola çıkan sürücü o yoldan geçen araçlara, tali yoldan anayola çıkan sürücü anayoldan gelen araçlara yol verir. Dönel kavşağa gelen, içerideki araçlara; bir iz ya da mülkten çıkan, karayolundan gelen araçlara; dönüş yapan da doğru geçen araçlara yol verir.

Akaryakıt istasyonundan çıkarken bu yüzden yoldaki aracın geçmesini beklersin.

Kavşak kollarının önemi işaretlerle belirlenmemişse şu sıra geçerlidir. Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara yol verir. Lastik tekerlekli traktör ile iş makinesi sürücüleri diğer motorlu araçlara yol verir.

Motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca geçiş hakkını verir. Bu yüzden sınav çiziminde at arabası en sonda, sağdaki motorlu araç ise önde olur. Aksine işaret yoksa bütün kavşaklarda raylı taşıtlara da ilk geçiş hakkı verilir.

Görevli ya da ışıklı işaret bulunmayan, ama levhayla belirlenmiş yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlarsın ve geçen ya da geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını verirsin. Okul geçidi görevlisi varsa onun talimatına uyarsın. Bu geçitlere yaklaşırken öndeki aracı geçmek yasaktır; çünkü bu yerlerde ani bir engelle karşılaşma riski yüksektir.

Beyaz baston taşıyan ya da kolunda sarı bant bulunan gözleri görmeyen bir yaya yoldaysa bütün sürücüler yavaşlar, gerekirse durur ve yardımcı olur.

Okul taşıtının Dur ışığı yandığında arkadan gelen bütün araçlar durmak zorundadır. Bu ışık yalnız öğrenciler inip binerken yanar ve frene basıldığında yanan ışıklarla birlikte yanmaz; araçta rehber öğretmen ya da görevli bulunur. Demiryolu geçidinde ışıklı ya da sesli dur emrine uyulur ve inmiş ya da inmekte olan bariyer varken geçide girilmez.

Işık ve bariyeri olmayan kontrolsüz geçitte geçmeden önce durur, tren gelmediğinden emin olduktan sonra geçersin.

Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar, görev hâlindeyken bu hakka sahiptir. Ama hak koşulludur: halkın can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak, ışıklı ve sesli uyarı işaretlerini bir arada vermek gerekir; bu işaretler zorunlu hâllerde en az 150 metreden görülecek ve duyulacak şekilde kullanılır. Bu araçlar kanundaki ve yönetmelikteki trafik kısıtlama ve yasaklarına bağlı değildir.

Zorunluluk olmadığı hâllerde ve görev dışında geçiş üstünlüğünü kullanmak yasaktır ve yaptırıma bağlıdır.

Kanun, geçiş üstünlüğüne sahip araçları öncelik sırasıyla sayar. İlk sırada ambulanslar ile yaralı veya acil hasta taşıyan araçlar, ikinci sırada itfaiye ve orman yangınıyla mücadele eden araçlar yer alır. Üçüncü sırada hükümlü ya da sanık takibi veya asayiş için acele eden zabıta araçları gelir; ardından trafik güvenliği görevlileri ile afet ve acil durum araçları sıralanır.

Yönetmelik organ, doku ve kan nakil araçlarına da üstünlük tanır. Toplu taşıma araçları, tarım traktörleri ve görev aracı olmayan motosikletler bu hakka sahip değildir.

Geçiş üstünlüğü olan bir aracın sesli ya da görülür işaretini alan sürücü, aracın kolayca ilerlemesi için taşıt yolunda yer açar, gerekiyorsa durur ve araç tamamen geçinceye kadar bekler. Kavşaktaysan kavşağı derhal boşaltırsın. Ambulansa eskortluk yapmak sürücünün görevi değildir.

Üstünlük işareti taşımayan özel aracıyla yaralı veya acil hasta taşıyan sürücü ise ses ve ışık cihazlarını kullanarak, gerektiğinde el ve kol işareti yaparak yol açılmasını sağlar.

Taşıt yolunun dar olduğu yerlerde, aksini gösteren bir işaret yoksa motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara yol verir. Motorlu araçlar için sıra şöyledir: otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, arazi taşıtı, lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi. Her sürücü listede kendinden öncekine yol verir; yani minibüs otomobile, kamyon otobüse.

Dik yokuşlu yolda çıkan araç geçemiyorsa ya da geçmesi güçse, inen araç sığınma cebi varsa cebe girer, yoksa sağ kenara yanaşıp durur; çıkan araç için manevra imkânı yoksa inen araç geri gider.