Şerit, geçme ve dönüş kuralları

Karayollarında trafik sağdan akar. Aracını durumun elverdiği oranda yolun sağından, çok şeritli yolda ise hızının gerektirdiği şeritten sürersin. Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli işgal etmezsin; o şerit geçmek ve dönmek içindir.

Şerit değiştirmeden önce gireceğin şeritte seyreden araçların güvenle geçmesini beklersin. Trafiği aksatacak ya da tehlikeye sokacak şekilde, ardı ardına birden fazla şerit değiştirmek de yasaktır. Tek yönlü yollarda araçlarını ters istikamette sürmek de yasaklar arasındadır.

Her manevradan önce ön, arka ve yanlardaki trafiği kontrol eder, sonra işaret verirsin ve işareti manevra bitinceye kadar sürdürürsün. Geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme gibi mecburi haller dışında şerit değiştirmek yasaktır; iki şeridi birden kullanmak, yani çizgi üzerinde gitmek de yasaktır.

Kavşaklara yaklaşırken yerleşim yerlerinde 30 metre, yerleşim yerleri dışında 150 metre mesafe içinde ve kavşakların içinde şerit değiştiremezsin. Emniyet şeridini ve banketi kaza, arıza, acil yardım gibi durumlar dışında kullanamazsın.

Öndeki aracı geçebilmek için dört şart birlikte sağlanmalıdır. Arkandan gelen sürücü seni geçmeye başlamamış olmalıdır. Önündeki sürücü başka bir aracı geçme niyetini belirten uyarı işaretini vermemiş olmalıdır.

İki yönlü yollarda karşıdan gelen trafik dahil herkes için tehlike yaratmayacak şekilde, geçeceğin şeridin yeterince ilerisi görüşe açık ve boş olmalıdır. Geçişin geçilen araca güçlük çıkarmaması ve kendi aracının geçişe uygun durumda olması da gerekir. Bunlardan biri eksikse geçmekten vazgeçersin.

Geçme, geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır. Önce iç ve dış aynalardan trafiği kontrol eder, geçeceğin sürücüyü korna ya da uzun ve kısa farları art arda yakarak uyarırsın. Sol dönüş lambasıyla işaret verir, geçeceğin araca takip mesafesi kadar uzaktayken sol şeride yerleşirsin.

Geçtiğin araç dikiz aynasında görülünceye kadar geçiş şeridinde ilerler, sonra sağ dönüş lambasıyla işaret vererek sağ şeride girersin. Aracı sağından ya da banketten yararlanarak geçmek ise yasaktır.

Geçilmek istenen araç sürücüsünün de görevleri vardır. Duyulur ya da görülür bir geçiş işareti alınca iki yönlü yolda taşıt yolunun sağ kenarına yakın gider; dörtten fazla şeritli ya da bölünmüş yolda bulunduğu şeridi izler ve hızını artırmaz. Dar yollarda ve trafiğin yoğun olduğu yollarda aracını elverdiği oranda sağ kenara alır, yavaşlar, gerekirse durur.

Kurallara uygun geçiş yapmak isteyene yol vermemek, geçilmekteyken bir başka aracı geçmeye ya da sola dönmeye kalkmak yasaktır.

Geçme yasağı olan yerleri ezberlemelisin. Geçmenin trafik işaretiyle yasaklandığı yerlerde geçemezsin. Görüşün yetersiz olduğu tepe üstlerinde ve dönemeçlerde, yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken, kavşaklarda ve demiryolu geçitlerinde ve buralara yaklaşırken geçmek yasaktır.

Gidiş ve geliş için birer şeridi bulunan iki yönlü köprü ve tünellerde de önündeki aracı geçemezsin. Geçme yasağı olan yerde geçmek, kazada sürücünün asli kusurlu sayılmasına yol açar.

Sağa dönecek sürücü işaret verir, sağ şeride girer, hızını azaltır ve dar kavisle döner. Sola dönecek sürücü işaret verir, yolun soluna yaklaşır, hızını azaltır ve geniş kavisle döner; böylece arkadan gelip sola dönecek araçları engellemez. Dönmeden önce sağdan gelenlere ve karşıdan emniyetle duramayacak kadar yaklaşmış araçlara yol verir.

İki dönüşte de kurallara uygun geçen yayalara ve bisikletlilere ilk geçiş hakkı tanınır. Dönel kavşakta sola veya geriye dönecek sürücü orta adaya bitişik şeritten girer, ada etrafında gereksiz şerit değiştirmez.

Bağlantı yollarında geri gitmek yasaktır. Tek yönlü yollarda duraklama ya da park manevrası dışında geri gidemezsin. Trafiği yoğun yollarda geriye dönmek de yasaktır.

Kamyon, otobüs, çekici ve römorklu araçlar geri manevrada görüşü yetersizse gözcü bulundurur. Otoyolda duraklamak, park etmek, geri dönüş yapmak ve geri gitmek yasaktır; arıza hâlinde sağdaki emniyet şeridinde kısa süre durulabilir. Otoyola girişte hızlanma şeridi, çıkışta yavaşlama şeridi kullanılır; hızına uygun şeritte gidersin.