Araç ışıkları, yük, çekme ve koruyucu donanım

ElifMert, gece karşıdan bir araç geliyor ve sen uzun farları yakmışsın. Aracın sürücüsü seni nasıl karşılar?

MertÇok mutlu olur bence. Uzun far, beni iyi görsün diye var.

ElifBu cevabı sınavda yazarsan mutlu olmazsın. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugün konumuz araç ışıkları, yük, çekme ve koruyucu donanım.

MertKoruyucu donanım dediğin kemer mi? Onu hiç unutmam, arabaya binince ilk işim.

ElifGüzel alışkanlık. Ama ışıklardan başlayalım. Yerleşim birimleri dışındaki karayollarında geceleri seyrederken uzağı gösteren ışıkların yakılması mecburidir.

MertBaşka hangi durumda?

ElifYeterince aydınlatılmamış tünellere girerken ve benzeri yer ve hâllerde. Sınavda aydınlatılmamış tünele girerken zorunlu ışık uzağı gösterendir.

MertYeterli mesafeyi görebiliyorsam yakını gösteren de olur mu?

ElifOlur. Yeterli mesafeyi açıkça görebiliyorsan ve aracın yeterli uzaklıktan görülebiliyorsa yakını gösteren ışıklar da kullanılabilir.

MertPeki karşıdan araç geliyorsa uzun farı yakmaya devam edeyim.

ElifYanlış! Karşı yönden gelen sürücülerin ve diğer kişilerin gözünü kamaştıracak bütün hâllerde uzağı gösteren ışıkları yakmak yasaktır. Karşılaşmada uzun far yakmak yasaktır. Aydınlatmanın yeterli olduğu kesimlerde yakını gösteren ışık kullanırsın.

MertPeki yakını gösteren ışıklar ne zaman yanar?

ElifGeceleri, yerleşim birimleri dışında karşılaşmalarda, bir aracı takip ederken, bir aracı geçerken yan yana gelinceye kadar ve yerleşim birimleri içinde yakılır.

MertGündüz hiç yanmaz mı?

ElifGündüzleri de görüşü azaltan sisli, yağışlı ve benzeri havalarda yakını gösteren ışıklar kullanılır. Karşılaşmalarda ışıkları söndürmek ise yasaktır.

MertGeçerken farlarla işaret verebilir miyim?

ElifGeçme sırasında öndeki aracı uyarmak için uzağı ve yakını gösteren ışıklar çok kısa süre içinde sırayla ya da birlikte yakılıp söndürülebilir. Geceleyin geçmek isteyen sürücü yan yana gelinceye kadar yakını gösteren ışıkları kullanır.

MertPeki sis ışığı? Hava biraz kapalıysa yakıyorum.

ElifYanlış! Sis ışıklarını yalnız sis, kar ya da şiddetli yağmur yüzünden görüş yetersizken kullanabilirsin. Bu haller dışında geceleri farlarla birlikte yakmak yasaktır. Sınavda "sis ışığı yalnız sis, kar, sağanakta" kuralı sık çıkar.

MertSinyali geç anlamında kullanırım. Arkadaki aracı çağırıyorum.

ElifYanlış! Dönüş ışıklarını geç anlamında kullanmak yasaktır. Yalnız park ya da sis ışığıyla seyretmek de yasaktır.

MertO zaman sinyal ne zaman kullanılır?

ElifDönüş ışıkları şerit değiştirirken, dönerken ve geçerken kullanılır. İşareti önceden verir, manevra biter bitmez söndürürsün.

MertKör kavşaklarda ne yapıyorum?

ElifGeceleri yakın ilerisi görülmeyen kavşak, dönemeç ve tepe üstlerine yaklaşırken yakın ve uzağı gösteren ışıkları art arda yakarak gelişini haber verirsin.

MertAnladım. Şimdi yük taşımaya geçelim.

ElifYük dengeyi bozmayacak, düşmeyecek ve dökülmeyecek şekilde bağlanır. Gabarinin, taşıma sınırının ve dingil ağırlığının aşılması ile yük üzerine ya da araç dışına yolcu bindirilmesi yasaktır.

MertBiraz fazla yük taşırsam sorun olmaz, değil mi?

ElifHayır, taşıma sınırını aşmak yasaktır. Üstelik azami yüklü ağırlığın yüzde yirmiden fazla aşılması hâlinde, yük uygun hâle gelinceye kadar araç trafikten men edilir.

MertTaşıma sınırı yolcu sayısıysa fazla yolcu ne olur?

ElifTaşıma sınırı üstündeki yolcular, giderler işletene ait olmak üzere en yakın yerleşim biriminde indirilir. Sınavda yüzde yirmiden fazla ağırlık aşımı ve fazla yolcunun en yakın yerleşimde indirilmesi birlikte sorulur. Tehlikeli maddeler de uygun ambalajla taşınır.

MertPeki kamyon kasasında yük varsa üstünde birkaç kişi oturabilir.

ElifYanlış! Kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarda yük üzerinde insan taşımak yasaktır. Yolcuyu yükün üstüne oturtmak yasaktır.

MertPeki hiç yolcu taşınamaz mı?

ElifGerekli hâllerde yükle birlikte yolcu taşınabilmesi için dört şart aranır. Yükler sağlam yerleştirilip bağlanmış olacak. Kasanın yan ve arka kapakları kapalı olacak.

MertDevamı?

ElifYolcular kasa içinde ayrılmış bir yerde oturacak. Yüklerin üzerine hiçbir şekilde yolcu bindirilmeyecek.

MertKasa kapağının yetmiş santim olması gerekir mi?

ElifHayır. Kasa kapağı yetmiş santim olmalı gibi şıklar şart değildir.

MertÇamurlukta ya da basamakta taşınabilir mi?

ElifAraçların çamurluk, basamak, karoser kenarı ve üst gibi dış kısımlarında da insan taşınamaz. Lastik tekerlekli traktörle römork takarak ticari amaçla yük taşımak ise kural olarak yasaktır.

MertŞimdi arızalı araç çekme. Nasıl çekiyoruz?

ElifArızalı aracı en yakın onarım yerine çekerken çekilen aracın ağırlığı çekenin taşıma sınırından fazla olmamalı ve çekilen araç sürücü yönetiminde bulunmalıdır.

Mertİki araç da boş mu olmalı?

ElifEvet. Her iki araç boş olur. Çelik çubuk, halat ya da zincirle bağlanır ve aradaki açıklık beş metreyi geçmez. Çekme aralığı beş metredir. On metre gibi sayılar şart olarak verilmişse yanlıştır.

MertFreni bozuk araç?

ElifFreni bozuk araç, açıklığı en çok bir metre olan çeki demiriyle çekilir. Hız saatte on beş, diğer hâllerde yirmi kilometreyi geçmez.

MertYolda kalan araçta ne yapıyorum?

ElifYolda kalan araçta dörtlü ikaz yakılır ve gerektiğinde kırmızı yansıtıcı konur.

MertŞimdi emniyet kemerine geldik. Benim işim.

ElifTon biraz ciddi. Emniyet kemeri kaza anında savrulmayı ve araçtan fırlamayı önler. Ölüm ve yaralanmaları en aza indiren temel koruyucu sistemdir.

MertYani kemerin amacı kazayı önlemek, değil mi?

ElifYanlış! Kemerin amacı kazayı önlemek değil, kaza anında ölüm ve yaralanmayı en aza indirmektir.

MertTakmayabileceğim durumlar var mı?

ElifYerleşim içinde ticari yolcu taşıyan minibüs ve otobüs yolcuları ile dolmuş yolcuları kemer takmak zorunda değildir. Umum servis araçları bu istisnanın dışındadır. Geri gitme ve park yerlerinde saatte yirmi beş kilometreyi geçmeyen hızla giden sürücüler de muaftır.

MertPeki kask?

ElifBisiklet, elektrikli bisiklet, moped ve motosiklet sürücüleri koruma başlığı takmak zorundadır. Motosiklette eldiven de istenir. Üç tekerlekli yük motosikletlerinde aranmaz.

MertÇocuklar için de bir kural var.

ElifBoyu yüz elli santimetreden kısa ve otuz altı kilogramdan hafif çocuklar için çocuk bağlama sistemi kullanılır. Bunu sağlamak sürücünün görevidir.

MertSon konu takograf.

ElifTakograf, sürücünün sürüş ve dinlenme sürelerini ve hızını kaydeder. Sınavda şehirlerarası yük veya yolcu taşıyan otobüs, kamyon ve çekicide zorunlu, otomobil, traktör ve motosiklette değil diye sorulur.

MertÇalışma süresi?

ElifÜç buçuk tondan ağır ticari yük araçlarının ve dokuzdan fazla kişi taşıyan ticari yolcu araçlarının şoförleri yirmi dört saatte toplam dokuz saatten ve devamlı dört buçuk saatten fazla araç süremez. Dört buçuk saatlik sürüşten sonra en az kırk beş dakika mola verilir.

MertKış lastiği?

ElifŞehirlerarası yolcu ve eşya taşıyan araçlarda belirlenen dönemde kış lastiği de zorunludur. Kış döneminde zorunlu lastik, kış lastiğidir. Ve şimdi geldik dikkat köşesine! Sınavda puan kaybettiren tuzakları tek tek sayıyoruz. Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Uzun farı yakmak için daha dikkatli bakacağım.

ElifBir: aydınlatılmamış tünele girerken zorunlu ışık uzağı gösterendir. Karşılaşmada uzun far yakmak yasaktır.

Mertİki: geceleyin geçmek isteyen sürücü yan yana gelinceye kadar yakını gösteren ışıkları kullanır.

ElifÜç: sis ışığı yalnız sis, kar, sağanakta kullanılır. Dönüş ışığı geç anlamında yasaktır. Bu kurallar sık çıkar.

MertDört: yüzde yirmiden fazla ağırlık aşımı ve fazla yolcunun en yakın yerleşimde indirilmesi birlikte sorulur.

ElifBeş: yolcuyu yükün üstüne oturtmak yasaktır. Kasa kapağı yetmiş santim olmalı gibi şıklar şart değildir.

MertAltı: çekme aralığı beş metredir. On metre gibi sayılar şart olarak verilmişse yanlıştır.

ElifYedi: kemerin amacı kazayı önlemek değil, kaza anında ölüm ve yaralanmayı en aza indirmektir.

MertSekiz: toplam dokuz saat, devamlı dört buçuk saat. İkisini karıştırma. Kış döneminde zorunlu lastik, kış lastiğidir.

ElifHarika! Bölümü tek cümleyle özetlesene.

MertKarşılaşmada uzun far yok, sinyal geç demek değil, çekme aralığı beş metre, kemer de kazayı önlemez, kaza anında ölüm ve yaralanmayı en aza indirir.

ElifIşığı doğru kullanınca yol aydınlanıyor. Bir sonraki bölümde sürücü belgesini, tescili, muayeneyi ve sigortayı konuşacağız.

MertBelgeler mi? Cüzdanımı hazırlıyorum.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!