Çocuk, bebek ve hava yolu tıkanıklığı

Çocukta göğüs kemiğinin alt ve üst ucunu belirler, alt yarısına bir elinin topuğunu koyarsın; çocuk yetişkin görünümündeyse iki el kullanılır. Göğüs kemiği yaklaşık 5 santimetre çökmeli, bu da yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin üçte biridir. Göğüs yüksekliğinin yarısı kadar bastırmak yanlıştır.

Hızın yetişkindeki gibi dakikada 100 ile 120 bası olsun. Solunum kontrolü Heimlich manevrasıyla değil, bak dinle hisset yöntemiyle yapılır.

Bebeği sert bir zemine sırtüstü yatırırsın. Göğüs basısı için işaret ve orta parmağını iki meme çizgisinin ortasında, göğüs kemiğinin üzerine yan yana koyarsın. Göğüs kemiği yaklaşık 4 santimetre çökmeli, bu da göğüs yüksekliğinin üçte biridir.

Hız dakikada 100 ile 120 bası olsun; eski eğitim kitabında dakikada 100 yazar. Solunum kontrolünü bebekte de bak dinle hisset yöntemiyle yaparsın. Solunum yoksa normal bir soluk alır, ağzını bebeğin hem ağzını hem burnunu kaplayacak şekilde yerleştirir ve göğsü kaldıracak kadar, fazla zorlamadan üflersin.

Çocuk ve bebekte oranlar şöyledir. Tek ilk yardımcıysan 30 göğüs basısı ve 2 soluk uygularsın. İki ya da daha fazla ilk yardımcı varsa 15 göğüs basısı ve 2 soluk uygulanır.

Beş tur yaklaşık iki dakika sürer, ardından çocuğu ya da bebeği yeniden değerlendirirsin. Bebekte başı hafifçe geriye eğersin, fazla gerdirmezsin. Şok cihazı varsa çocuk modunu ya da çocuk pedini kullanırsın; yoksa yetişkin ped ve cihazı da kullanılabilir.

Her durumda 112 mutlaka aranır.

Hava yolu tıkanıklığında kısmi ve tam tıkanmayı ayırt edersin. Kısmi tıkanmada kazazede öksürür, nefes alabilir ve konuşabilir. Tam tıkanmada ise konuşamaz, nefes alamaz, acı çekerek ellerini boynuna götürür ve rengi morarır.

Sınavda tabloda dört kazazede verilir ve hangisine Heimlich uygulanacağı sorulur. Cevap, konuşamayan, nefes alamayan, morarmış ve ellerini boynuna götüren kazazedelerdir. Konuşabilen ya da öksürüp nefes alabilen kazazede kısmi tıkanmadadır.

Kısmi tıkanıklıkta en etkili temizleme yolu öksürüktür. Bu yüzden kazazedeye dokunmaz, öksürmeye teşvik eder ve yakından izlersin. Öksürmesini engellemek yanlıştır.

Belirgin bir yabancı cisim ya da gevşemiş takma diş varsa çıkarırsın. Durum kötüleşip tam tıkanmaya dönüşebileceği için yanında kalırsın. Yetişkin ya da çocuk yorulur ve öksürüğü yetersiz kalırsa sırtına, kürek kemiklerinin arasına 5 kez vurursun.

Öksürük belirgin biçimde zayıflar, kaybolur ya da morarma başlarsa tam tıkanma varmış gibi hemen müdahale edersin; bebekte kısmi tıkanmada ise sırt vuruşu ve göğüs basısından kaçınılır, bebek yakından izlenir.

Bilinci açık yetişkinde tam tıkanmada hemen yardım ister ve birine 112'yi aratırsın; önce kürek kemiklerinin arasına 5 sırt vuruşu yaparsın. Cisim çıkmazsa Heimlich manevrasını, yani karına basıyı uygularsın: önce kazazedenin arkasına geçip sarılarak gövdesini kavrarsın. Sonra bir elini yumruk yapar, başparmak tarafını göbek deliği ile göğüs kemiğinin alt ucu arasına, yani midenin üst kısmına koyarsın.

Diğer elinle yumruğu kavrar ve kuvvetle arkaya ve yukarı doğru bastırırsın. Beş karın basısı ile beş sırt vuruşunu, cisim çıkana ya da kazazede bilincini kaybedene kadar dönüşümlü sürdürürsün. Bilinç kapanırsa kazazedeyi yere yatırır ve temel yaşam desteğine başlarsın.

Cisim çıksa bile kazazedeyi mutlaka sağlık kuruluşuna yönlendirirsin.

Bilinci açık bir bebekte hava yolu tam tıkanmışsa karına bası yapılmaz; hemen yardım ister, birine 112'yi aratırsın. Bebeği ön koluna yüzüstü, başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde yatırır, çenesinden destekleyip kürek kemiklerinin arasına 5 kez vurursun. Cisim çıkmadıysa bebeği diğer koluna sırtüstü çevirir, iki parmakla göğüs kemiğine 5 kez bastırırsın.

Cisim çıkana ya da bebek bilincini kaybedene kadar sırt vuruşu ve göğüs basısını dönüşümlü sürdürürsün. Bilinç kaybolursa temel yaşam desteğine geçersin. Cisim çıksa bile bebeği sağlık kuruluşuna ulaştırırsın.