Yetişkinde temel yaşam desteği

Temel yaşam desteği, solunumu ve kalbi durmuş birine hava yolu açıldıktan sonra yapılan ilaçsız müdahaledir. Yapay solunumla akciğere oksijen gönderir, dış kalp masajıyla kalpten kan pompalanmasını sağlarsın. Durmuş dolaşımı yeniden çalıştırmak için kalp masajı uygulanır.

Bilinci kapalı ve solunumu olmayan kazazedeye hemen temel yaşam desteği uygulanır; yan yatış pozisyonu ya da ıslak havluya sarmak bunun yerine geçmez. Kalp durunca beyin oksijensiz kalır, bu yüzden zaman çok değerlidir.

Önce kendinin ve kazazedenin güvenliğinden emin olursun. Sonra omuzlarına dokunup yüksek sesle iyi misiniz diye sorarak bilinci kontrol edersin. Cevap yoksa yardım ister, yanındakine 112'yi aratır ve şok cihazını getirtirsin; yalnızsan hoparlörü açıp 112'yi kendin ararsın.

Kazazedeyi sert, düz zemine sırtüstü yatırır, boyun ve göğsünü saran giysileri açarsın. Ağız içine bakıp hava yolunu açar, solunumu en fazla 10 saniye kontrol edersin. Normal nefes yoksa göğüs basısına başlarsın.

Göğüs basısını göğüs kemiğinin, halk arasındaki adıyla iman tahtasının alt yarısına yaparsın. Bir elinin topuğunu oraya koyar, diğer elini üstüne yerleştirip parmaklarını kenetlersin. Parmaklar göğse değmez, dirsekler bükülmez, kollar göğüs kemiğine dik durur.

Göğüs kemiği en az 5, en fazla 6 santimetre çökmeli; bu, göğüs yüksekliğinin yaklaşık üçte biridir. Hızın dakikada 100 ile 120 bası olsun. Her basıdan sonra göğüs tam yerine gelsin, araya mümkün olduğunca kesinti girmesin.

Kazazedeye yakın durursun.

Yetişkinde 30 göğüs basısından sonra 2 soluk verirsin. Başı geri çene yukarı pozisyonda tutar, alnındaki elinle burnu kapatırsın. Normal bir soluk alıp ağzını kazazedenin ağzına tam oturtur ve göğüs yeterince kalkana kadar yaklaşık 1 saniye üflersin.

Havanın çıkmasını bekleyip ikinci soluğu verirsin. Beş tur yaklaşık iki dakika sürer, ardından kazazedeyi yeniden değerlendirirsin. Soluk veremiyorsan kesintisiz sadece göğüs basısı yaparsın.

Ağızdan ağıza suni solunum yapılacak kazazede, boyun travması yoksa sırtüstü yatar ve başı geriye doğru olur. Başının altına yastık koymak ya da çenesini göğsüne değdirmek hava yolunu tıkar. Ağzını kazazedenin ağzını tamamen kapatacak şekilde yerleştirmen gerekir; sızıntı olursa verdiğin hava akciğere ulaşmaz.

Yetişkinde ve çocukta burnu kapatırsın; bebekte ise ağzınla hem ağzını hem burnunu birlikte kavrarsın. Verilen hava göğsü kaldırmaya yetecek kadar olmalıdır.

Temel yaşam desteğini kazazedede yaşam belirtileri ortaya çıkana ya da sağlık ekibi devralana kadar kesintisiz sürdürürsün. Yaşam belirtisi hareket, öksürük, normal soluk alıp verme ya da gözlerin açılmasıdır. Erken bırakırsan dolaşım tekrar durabilir.

112'ye haber verilmesi, yakınların gelmesi ya da cildin kızarması masajı bırakmak için yeterli bir gerekçe değildir. Yaşam belirtisi gösteren, bilinci kapalı ama solunumu olan kazazedeye koma pozisyonu verirsin.

Otomatik eksternal defibrilatör, yani şok cihazı, kalbe elektrik vererek hayatı tehdit eden ritimleri düzelten hafif ve taşınabilir bir cihazdır. Eğitim almış herkes kullanabilir ve cihaz sesli komutlarla yol gösterir. Cihaz gelince açar, pedleri çıplak ve kuru göğse yapıştırırsın.

Cihaz ritmi analiz ederken ve şok verirken kimse kazazedeye dokunmaz. Şoktan sonra hemen göğüs basısına dönersin. Yağmur altında, ıslak ve metal zeminde cihaz kullanılmaz; kazazede kuru zemine çekilip göğsü kurulanırsa kullanılabilir.

Yaşam belirtisi görülse bile cihazı kapatmaz, pedleri çıkarmazsın.