Elektrik: akü, marş, şarj, sigorta, ışıklar

Akü, aracın elektrik enerjisini depolar ve marş motoruna ilk hareket için gereken elektriği verir. Akünün elektrolit sıvısı zamanla buharlaşarak azalabilir. Bu durumda yalnızca saf su eklenir, çünkü kaybolan şey sudur; asit oranı sabit kalmalıdır.

Musluk suyu ya da başka sıvılar akü plakalarına zarar verebilir. Araç uzun süre kullanılmadan bekletilirse akünün şarjı da zamanla kendiliğinden azalır.

Marş sistemi motora ilk hareketi verir; motor kendi gücüyle çalışmaya başlayınca marşın işi biter. Marş motoru kısa süreli yüksek akımla çalışacak şekilde tasarlandığı için uzun ve sık marş yapmak aküyü boşaltır ve marş motorunun ömrünü kısaltır. Motor zaten çalışırken marşa basarsan marş dişlisi zarar görür.

Marşta gösterge ışıkları yanıyor ama marş motoru dönmüyorsa ya da yavaş dönüyorsa akü zayıflamıştır. Motor dönüyor ama çalışmıyorsa önce yakıt seviyesine bak.

Şarj sisteminin kalbi alternatördür; motor çalışırken aracın elektriğini üretir ve aküyü şarj eder. Şarj ikaz lambası akü şeklindedir. Kontak motoru çalıştırmayacak şekilde açıldığında yanması gerekir; yanmıyorsa büyük olasılıkla arıza lambanın ampulündedir.

Marşa basılıp motor çalışınca lamba sönmelidir. Sönmüyorsa ya da seyir hâlinde yanarsa alternatör aküyü şarj etmiyordur; trafik kurallarına uyarak derhal durulur, çünkü yola devam edersen akü boşalır ve araç elektrik gücünü kaybeder.

Sigorta, elektrik devresini kısa devreye ve aşırı akıma karşı korur. Akım belirlenen değeri aşınca içindeki ince tel erir ve devreyi keser; böylece kablolar yanmaz. Yanan sigorta mutlaka aynı amper değerindeki yenisiyle değiştirilir.

Daha yüksek amperli sigorta takmak ya da sigortayı telle sarmak koruma işlevini ortadan kaldırır ve elektrik tesisatının yanmasına yol açabilir. Daha düşük amperli sigorta ise gereksiz yere atar.

Seyir hâlindeyken araçtan yanık kablo kokusu gelirse bu, elektrik tesisatında ciddi bir arıza ya da yangın riskidir. Trafik kurallarına uyarak durur ve kontağı kapatırsın. Kısa devreden doğan bir yangında elektrik akışını tamamen kesmek için akü kutup başı kablosu çıkarılır; çünkü akü, sistemin ana enerji kaynağıdır.

Yangın büyüyorsa, müdahale güvenli değilse ya da motor bölümünden duman ve alev geliyorsa kaputu açma, akü kablosuyla da uğraşma; herkesi araçtan çıkarıp uzaklaş ve itfaiyeyi çağır. Klimanın yeterince serinletmemesi ya da arka cam rezistansı lambasının yanması ise aracı hemen durdurmayı gerektirmez. Millî Eğitim Bakanlığının programı da yanık kokusunu motorun derhal durdurulması gereken arızalar arasında sayar.

Farların yanmamasına sebep olan arıza far anahtarındadır; bujiler, distribütör ve endüksiyon bobini ise ateşleme sistemine aittir. Farlardan biri sönük yanıyorsa o farın kablo bağlantıları oksitlenmiş ya da gevşemiş olabilir. Fren pedalına basınca fren lambaları yanmıyorsa arızalı olan parça fren müşiridir.

Arkadaki kırmızı lambaların aniden yanması, arkandakilere frenleme yapıldığını bildirir. Araç arızalanıp yolda durmak ya da mecburi park etmek zorunda kalırsan acil uyarı yani dörtlü ikaz lambalarını yakarsın; Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 135, bozulan araçta gerekli önlemler alınıncaya kadar dörtlü ikaz lambalarının yakılmasını zorunlu kılar.

Araca römork bağladığında römorkun elektrik bağlantısını araç prizine takmak zorunludur. Böylece römorkun sinyal, fren ve park lambaları araçla birlikte çalışır. Römorkta özellikle park lambası ve sinyal lambası çalışır durumda olmalıdır; aksi hâlde arkandaki sürücüler römorkun varlığını ve manevralarını göremez.

Korna, yağ lambası ve şarj lambası ise römorkla ilgili aranan şeyler değildir.