Soğutma sistemi ve antifriz

Yanma ve sürtünme motor parçalarını çok ısıtır. Soğutma sistemi, motoru çalışma sıcaklığında tutar ve hem motor parçalarının hem motor yağının aşırı ısınmasını önler. Motor soğutma suyu, radyatör devresinde dolaşarak motordan aldığı ısıyı dışarı atar.

Motor henüz çalışma sıcaklığına ulaşmamışken ani gaz vermek uygun değildir, çünkü parçalar arasındaki yağ filmi tam oluşmamıştır. Yumuşak sürüşle motorun ısınmasını beklemelisin.

Motordan gelen sıcak su, radyatörün ince hava temas yüzeylerine, yani peteklerine ulaşır ve burada soğur. Radyatördeki su seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır; seviye peteklerin altında kalırsa soğutma yetersiz kalır ve motor hararet yapabilir. Termostat, suyun sıcaklığını belirli seviyede tutan parçadır: motor soğukken kapalı kalarak ısınmayı hızlandırır, motor ısınınca açılıp suyun radyatöre geçmesine izin verir.

Antifriz, soğutma suyunun donma noktasını düşürür. Donan su genleşir ve silindir bloğunu, silindir kapağını ve radyatörü çatlatabilir; bu yüzden kışın soğutma suyuna yeterli miktarda antifriz karıştırılır. Saf su tek başına bu korumayı sağlamaz.

Antifriz ayrıca soğutma sıvısının geçtiği yerlerde korozyonu, paslanmayı ve kireçlenmeyi önler, kaynama noktasını yükselterek yaz aylarında da motoru korur. Cam suyu için ise ayrı bir cam suyu antifrizi kullanılır.

Radyatördeki su azalırsa motor yeterince soğutulamaz ve hararet yapar, yani aşırı ısınır. Suyun azalmasının tipik sebepleri radyatörün ya da radyatör hortumlarının su sızdırmasıdır. Çatlamış hortumu bantlamak, yapıştırmak ya da iple sarmak kalıcı çözüm değildir; hortum yenisiyle değiştirilir.

Radyatör kapağı arızalanırsa sistemdeki basınç kaçar, su erken kaynar ve motor hararet yapar. Hararet göstergesinin arızalanması ise suyu eksiltmez.

Hararet göstergesi soğutma suyunun sıcaklığını gösterir; ibre kırmızı bölgeye yaklaşırsa motor hararet yapıyor demektir. Dalgalı çizgilerin üzerinde termometre bulunan ikaz lambası seyir hâlinde yanarsa trafik kurallarına uymak şartıyla derhal durulur: hızını azalt, en sağ şeride ya da varsa banket üzerine geç, motoru durdur ve dörtlü ikaz lambalarını yak.

Motor sıcakken radyatör kapağını açma; basınçlı kızgın buhar kazaya yol açar, en iyisi motorun kendi kendine soğumasını beklemektir. Motor hararet yaptığı hâlde radyatör suyu çok sıcak değilse termostatın arızalı olduğu düşünülür; çünkü termostat açılmazsa sıcak su radyatöre ulaşamaz.