Fren, lastik ve yol tutuşu

Fren sistemi aracı güvenle yavaşlatmak, durdurmak ve sabitlemek için vardır. Hidrolik fren sistemi, pedala basınca fren hidroliği aracılığıyla basıncı tekerleklere taşır. Hidrolik seviyesi kritik düzeyin altına inerse gösterge panelinde ikaz yanar ve fren gücü zayıflayabilir; bu yüzden fren hidroliği günlük kontrollerde bakılan sıvılardandır.

El freni, park hâlindeki aracı sabitler; çekili unutulursa ikaz lambası yanar ve fren balataları ile diskler zarar görebilir.

ABS, yani kilitlenmeyi önleyici fren sistemi, sert frenlemede tekerleklerin kilitlenmesini engeller. Tekerlek kilitlenmezse direksiyon komutların etkili olmaya devam eder; yani frenleme anında direksiyon hâkimiyeti artar. Tekerlekleri kilitlemek ABS sisteminin önlediği durumdur, avantajı değildir.

Gösterge panelinde ABS lambası yanıyorsa fren sisteminde, yani ABS sisteminde arıza vardır; normal frenler çalışır ama ek güvenlik devre dışı kalmış olabilir. Sistemi en kısa sürede kontrol ettirmelisin, ancak ABS lambası aracı derhal durdurmayı gerektirmez.

Lastiklerin hava basıncı dengesizse araç bir tarafa çeker; hem düz yolda giderken hem frenleme anında. Basınç çok düşük ya da çok yüksekse lastik taban yüzeyiyle düzensiz temas eder, düzensiz aşınır ve kullanım ömrü kısalır. Düşük basınç ayrıca yuvarlanma direncini artırır ve yakıt tüketimini yükseltir.

Lastik basıncı izleme sistemi olan araçlarda basınç düşünce gösterge panelinde lastik kesitli, ortasında ünlem olan lamba yanar. Bu yüzden tüm lastiklerin basıncı düzenli kontrol edilmelidir.

Lastiğin diş derinliği azaldıkça yola tutunma gücü düşer ve frenleme mesafesi uzar. Kullanım ömrünü tamamlamış lastik, özellikle ıslak ve kaygan zeminde kaza riskini artırır. Kış lastikleri yumuşak kauçuk yapıları yüzünden sıcak havada daha çabuk aşınır; yani yazın kış lastiği kullanmak lastik ömrünü kısaltır.

Karlı ve buzlu yollarda kaymayı önlemek için patinaj zinciri, öncelikle motordan güç alan yani çekici tekerleklere takılır.

Lastik değişiminden sonra balans ayarı yapılmazsa tekerleklerdeki ağırlık dengesizliği belirli bir hızdan sonra direksiyonda titremeye dönüşür; konfor ve direksiyon hâkimiyeti bozulur. Balans, lastik ve jantın dengeli dönmesini sağlayan ayardır. Rot ayarı ise ön düzen ayarlarından biridir ve tekerleklerin açılarını düzenler; bozulursa lastikler düzensiz ve erken aşınır, araç da düzgün gitmez ya da bir yana çeker.

Millî Eğitim Bakanlığının programı ön düzen ayarlarını, direksiyon sistemi ve rot ayarıyla birlikte ele alır.

Lastik değiştirirken sıra çok önemli. Önce aracın hareket etmemesi için güvenlik önlemlerini al: el freni çekilir, tekerleklere takoz konulur. Sonra jant kapağını çıkar, bijon somunlarını yerdeyken gevşet, ardından aracı kriko ile kaldır ve en son somunları sök.

Takoz ve el freni, araç kriko üzerindeyken kayıp devrilmesin diye alınan güvenliktir. Sınavda kriko ile kaldırırken ne yapılır diye sorulursa el freninin çekilmesi ve tekerleklere takoz konulması doğrudur; vitesi boşa almak ya da debriyaja basmak değil.