Gösterge paneli ve ikaz lambaları

Gösterge paneli sana aracın durumunu renklerle anlatır. Uluslararası standarda göre kırmızı, yakın bir tehlikeyi ya da çok ciddi bir hasar riskini; sarı ya da turuncu, dikkat edilmesi gereken bir arızayı; yeşil ise normal çalışmayı bildirir. Birleşmiş Milletler düzenlemesine göre yağ basıncı, şarj ve hararet lambaları kırmızı; ABS ve lastik basıncı lambaları sarıdır.

Yakıt azaldı lambasının rengi ise araca göre değişebilir. Arka cam rezistansı lambası da sarıdır ama arıza bildirmez, yalnızca rezistansın çalıştığını gösterir. Mavi renkli ikaz ışığı ise uzun hüzmeli farların açık olduğunu gösterir; uzun far karşıdan gelen sürücüleri kamaştırabileceği için dikkatli kullanılır.

Bazı ikazlar pazarlık kabul etmez. Yağ basıncı, şarj ve hararet lambaları seyir hâlinde yanarsa trafik kurallarına uymak şartıyla derhal durulur. Millî Eğitim Bakanlığının programı da yağ ve şarj göstergesinin yanmasını, motorun hararet yapmasını, motordan duman ya da yanık kokusu gelmesini ve normal olmayan sesler çıkmasını motorun derhal durdurulması gereken arızalar olarak sayar.

Sınavda da karşılığı çıkar: motordan anormal ses gelirse, yanık kablo ya da sürekli yakıt kokusu alırsan trafik kurallarına uyarak durur ve kontağı kapatırsın.

Her lamba aracı hemen durdurmanı gerektirmez. Yakıt ikaz lambası, yakıtın bitmek üzere olduğunu bildirir; en kısa sürede yakıt almalısın ama derhal durmak gerekmez. ABS lambası fren sisteminde bir arıza olduğunu gösterir; normal frenler çalışır ve acil durdurma gerekmez, yine de sistem kontrol ettirilmelidir.

Arka cam rezistansı lambası ise bir arıza değil, rezistansın camdaki buğuyu ya da buzu çözmek için çalıştığını gösterir. Sınavda derhal durmayı gerektirmeyen lambayı seçmen istenebilir.

Fren ve güvenlik lambalarını simgelerinden tanı. İki yanında yay bulunan, ortasında ünlem işareti olan daire, el freninin çekili olduğunu ya da fren hidroliğinin düştüğünü bildirir; el freni bırakılmadan sürülürse balatalar ve diskler zarar görür. Kesik çizgilerle çevrili daire, fren balatalarının bittiğini söyler.

Ortasında ünlem olan lastik kesiti, lastik basıncının düşük olduğunu gösterir. Kemerli insan figürü ise emniyet kemerinin takılı olmadığını bildirir; kemer takılana kadar uyarı sürer.

Simgeleri tek tek tanıyalım. Yağ damlası simgesi yağ basıncını, artı ve eksi işaretli dikdörtgen akü simgesi şarj sistemini bildirir. Dalgalı çizgilerin üzerinde termometre, soğutma suyu sıcaklığının çok yükseldiğini gösterir.

Benzin pompası simgesi yakıtın bitmek üzere olduğunu anlatır. Dizel araçlarda spiral şeklindeki lamba ön ısıtma bujilerini gösterir. İbreli göstergelerde ise hararet göstergesi soğutma suyu sıcaklığını, bir ve yarım rakamlarını taşıyan gösterge de depodaki yakıt miktarını bildirir.

Kontağı çevirdiğinde şarj lambasının yanması gerekir; yanmıyorsa arıza çoğunlukla lambanın ampulündedir. Marşa basıp motor çalıştığında ise şarj lambası da yağ basıncı lambası da sönmelidir. Sönmeyen lamba, sistemde ciddi bir sorun olduğunu anlatır.

Dizel araçlarda marşa basmadan önce ön ısıtma lambasının sönmesi beklenir. Kısa far, el freni ve sinyal lambaları ise marşla sönmesi gerekenler değildir.