Hız, takip ve fren mesafesi

Sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşamaz. Ama yalnız sınıra bakmak yetmez; hızını aracının yük ve teknik özelliğine, görüşe, yola, havaya ve trafik durumuna göre ayarlamak zorundasın; aracının cinsine göre belirlenen hız sınırının üstüne de çıkamazsın.

Kavşaklara, dönemeçlere, tepe üstlerine, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprülere ve yapım alanlarına yaklaşırken hızını azaltırsın. Viraja girmeden önce hızı artırmak güvenliği bozar. Aracın muayene tarihi ise hız ayarında rol oynayan bir etken değildir.

Aksine bir işaret yoksa römorksuz araçlarda hız sınırı dört yol türüne göre verilir: yerleşim yeri içi, şehirlerarası çift yönlü yol, bölünmüş yol ve otoyol. Otomobilde bunlar sırasıyla 50, 90, 110 ve 120 kilometredir. Minibüs ve otobüste 50, 80, 90 ve 100 kilometredir.

Kamyon ve çekicide 50, 80, 85 ve 90 kilometredir. Yerleşim yeri dışında otomobilin sınırı otobüs, kamyon ve motosiklete göre daha yüksektir. İçişleri Bakanlığı, yerleşim yeri dışındaki yollarda otomobil sınırlarını 20 kilometreye kadar artırmaya yetkilidir; yolda levha varsa levha geçerlidir.

Kamyonet ve panelvanın sınırları farklıdır, onları kamyonla karıştırma.

Yolcu sepetsiz iki tekerlekli motosikletin sınırları 50, 80, 90 ve 100 kilometredir; yani otoyolda 100 kilometreyi geçemez. Motorlu bisiklet, yani moped, yerleşim yerinde 30, şehirlerarası ve bölünmüş yolda 45 kilometreyle sınırlıdır. Lastik tekerlekli traktör 20, 30 ve 40 kilometreyle gider; moped ve traktör otoyola giremez.

Belgelerinde aksine hüküm yoksa tehlikeli madde taşıyan araçlar 30, 50, 60 ve 70 kilometre hız yapar. Motosiklet ve mopedlerden ikiden fazlası bir şeritte yan yana sürülemez; sürücü arkasında yeterli oturma yeri olsa bile bir kişiden fazlası taşınamaz.

Römorklu ya da yarı römorklu araçlarda hız sınırı, aynı cins römorksuz aracın sınırından saatte 10 kilometre daha düşüktür. Römork takmış lastik tekerlekli traktör ile tehlikeli madde taşıyan ve özel izinle yola çıkan araçlar bu kuralın dışındadır. Servis freni bozuk aracı çeken araç saatte 15 kilometreyi aşamaz.

Zorunlu haller dışında şehirlerarası yolda asgari hız 15, otoyolda 40 kilometredir. Zorunlu bir neden olmadan diğer araçların ilerleyişini engelleyecek kadar yavaş sürmek ve gereksiz ani yavaşlamak da yasaktır.

Takip mesafesi, öndeki aracı güvenle takip ettiğin uzaklıktır. Kural şudur: kendi aracının kilometre cinsinden saatteki hızının en az yarısı kadar metre bırakırsın. Saatte 90 kilometre ile gidiyorsan 45 metre, 120 ile gidiyorsan 60 metre bırakman gerekir.

Bu mesafe aracının iki saniyede alacağı yol kadar da olabilir; öndeki araç bir noktayı geçtikten sonra seksen sekiz, seksen dokuz diye saymak yaklaşık iki saniye sürer; bu, sınav sorularında da geçen pratik bir yöntemdir. Arkadan çarpma kazalarının başlıca nedenlerinden biri takip mesafesine uyulmamasıdır.

Tehlikeli madde taşıyan araçların sürücüleri yerleşim birimleri dışındaki karayollarında diğer araçları en az 50 metre mesafeden izlemek zorundadır; sınavda saatte 60 kilometre ile giden böyle bir araç için doğru cevap 30 değil 50 metredir. Bu araçlar duraklarken de aralarında 20 metre bırakır.

Kol veya grup hâlinde, yani konvoy hâlinde giden araçlar arasında ise kendilerini geçmek isteyen araçların güvenle girebileceği kadar açıklık bulunur. Bu açıklık, takip mesafesinden az olmamalıdır.

Fren mesafesi, frene basıldığı andan aracın durmasına kadar geçen sürede alınan yoldur. Hız arttıkça fren mesafesi de artar; azalmaz. Yolda su birikmesi, buz ya da kar, lastiklerin durumu, aracın yük durumu ve yolun eğimi de fren mesafesini etkiler.

Yolun genişliği ise fren mesafesini etkileyen bir faktör değildir. Sürücünün tepki süresinde aldığı yol ile fren mesafesi toplanınca durma mesafesi ortaya çıkar; bu yüzden ıslak ve kaygan zeminde takip mesafesini artırmalısın.