Sürücü belgesi, tescil, muayene ve sigorta

Sürücü belgesi için yönetmelikteki yaş ve deneyim şartı, en az ilkokul eğitimi, sağlık şartı ve adli sicil şartı aranır. Ayrıca sürücü kursunda eğitimi tamamlayıp sınavları başararak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almak gerekir. Bir mesleğe ya da motorlu araca sahip olmak şart değildir.

Kurs izni ve sınavlar Millî Eğitim Bakanlığının, belgenin düzenlenmesi İçişleri Bakanlığının görevidir.

Sürücü belgesi sınıfları araç cinsine göre ayrılır. M sınıfı mopedler, A1, A2 ve A sınıfları motosikletler içindir; A2, A1 ile A arasındaki orta güçteki motosikletleri kapsar. B sınıfı otomobil ve kamyonet kullananlara verilir, BE sınıfı ise B sınıfı araçlara takılan römorklu birleşik araçlar içindir.

C ve CE sınıfları kamyon ve çekici, D1 ve D sınıfları minibüs ve otobüs içindir. F sınıfı lastik tekerlekli traktör, G sınıfı iş makinesi, K sınıfı ise sürmeyi öğrenen adaylar içindir.

M, A1 ve B1 sınıfı için 16 yaşını bitirmiş olmak gerekir. A2, B, BE, C1, C1E, F ve G sınıfı için 18 yaş aranır. A sınıfı için 20 yaş ve en az iki yıllık A2 deneyimi gerekir; 24 yaşını dolduranlardan deneyim istenmez.

C, CE, D1 ve D1E sınıfı için 21, D ve DE sınıfı için 24 yaş aranır.

M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı belgeler 10 yıl, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı belgeler 5 yıl geçerlidir. Sürücü araç kullanırken belgesini yanında bulundurmak ve yetkililer istediğinde göstermek zorundadır; belge kullanılan aracın cinsine de uygun olmalıdır. İkamet adresi değişikliği belgeyi veren kuruluşa 30 gün içinde bildirilir.

Süresi dolmuş belgeyle araç kullanmak yaptırıma bağlıdır.

Belgeyi ilk kez alanlar ile belgesi iptal edildikten sonra yeniden alanlar, belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıl aday sürücü sayılır. Bu sürede belgenin geri alınmasını gerektiren bir ihlal yapmak, 75 ceza puanını aşmak ya da araç cinsine bakılmaksızın sıfır virgül yirmi promilin üzerinde alkollü araç kullanmak aday sürücü belgesinin iptaline yol açar.

Yayalara geçiş hakkı vermeme ya da koruyucu sistem kullanmama kurallarından birinin üç kez ihlali de aynı sonucu doğurur.

Tescil edilen araçlar tescil belgesi ve plakası olmadan yola çıkamaz; ikisi de araç üzerinde bulunmalıdır. Kanundaki eski trafik belgesi ifadesi 2017'de tescil belgesi olarak değiştirilmiştir; sınavda ve bazı yönetmelik hükümlerinde eski adıyla da karşına çıkar.

Mevzuata uygun teknik değişiklik, örneğin gaz yakıt sistemi takılması, 30 gün içinde tescil kayıtlarına işlenir ve tescil belgesi bu süre boyunca geçerliliğini korur. Tescilli araçların satış ve devri noterde yapılır.

Aracın uygunluk belgesindeki imal tarihinden itibaren hususi ve resmî otomobiller ilk üç yaş sonunda, sonra her iki yılda bir muayeneye girer. Motosiklet gibi iki veya üç tekerlekli araçlar da ilk üç yaş sonunda, sonra iki yılda bir muayene edilir. Lastik tekerlekli traktörler ilk üç yaş sonunda, sonra üç yılda bir; diğer motorlu araçlar, römorklar ve yarı römorklar ilk bir yaş sonunda, sonra her yıl muayeneye girer.

Kazaya karışıp yetkili zabıtaca gerekli görülen ve üzerinde değişiklik yapılan araçlar özel muayeneye tabidir. Bu kontroller muayene istasyonlarında yapılır.

İşletenler zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır; kasko, hırsızlık ya da deprem sigortası zorunlu değildir. Zorunlu sigortası olmayan araç trafikten men edilir ve ilk tescil için sigorta poliçesi aranır. Araçta bulunması zorunlu belge tescil belgesidir; bakım kartı ve kasko poliçesi zorunlu değildir.

Motosiklet ve moped dışındaki motorlu araçlarda iki adet reflektör, otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, çekici ve tehlikeli madde taşıyan araçlarda yangın söndürme cihazı bulunur. İlk yardım malzemelerinin araçta bulunması Sağlık Şartları Yönetmeliğiyle zorunlu kılınmıştır; sınav sorularında motosiklet, moped ve traktör bu kuralın dışında sayılır.