Yaptırımlar: puan, geri alma, iptal, alkol

Trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücünün belgesi iki ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur. Aynı yıl içinde ikinci kez 100 puana ulaşan sürücünün belgesi dört ay geri alınır ve psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesi yapılır. Bir yıl içinde üç kez 100 puanı dolduran sürücünün belgesi süresiz olarak iptal edilir.

Ölümle sonuçlanan trafik kazasına asli kusurlu olarak sebep olan sürücülerin belgeleri ise bir yıl süreyle geri alınır.

Geri alma geçici bir tedbirdir: belge belirli süre sürücüden alınır ve süre sonunda, idari para cezaları ödenmişse ve gerekiyorsa psiko-teknik değerlendirme tamamlanmışsa iade edilir. İptalde ise belge hükümsüz hâle gelir; sürücü yeniden kursa gidip sınavda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almak zorundadır.

Kursa başlayabilmek için çoğu durumda kanunda öngörülen süre kadar beklemek, cezaları ödemek ve psiko-teknik değerlendirmeden geçmek gerekir. Belgesi geri alınmış hâlde araç kullanan sürücüye ise idari para cezası uygulanır.

27 Şubat 2026'da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun cezaları kademeli hâle getirdi. Işıklı işaretlerden kırmızıya uyma kuralı son ihlalden geriye doğru bir yıl içinde üç kez ihlal edilirse belge 30 gün, dört kez ihlal edilirse 60 gün, beş kez ihlal edilirse 90 gün geri alınır. Altı kez ihlalde belge iptal edilir.

Kırmızı ışık ihlaliyle trafik kazasına sebep olan sürücünün belgesi 60 gün geri alınır. Zabıtanın dur ikazına uymadan kaçan sürücünün de belgesi 60 gün geri alınır ve aracı 60 gün trafikten men edilir.

Hız aşımında para cezası aşım miktarına göre kademeli artar. Belge geri alma ise ancak çok yüksek aşımlarda devreye girer: yerleşim yeri içinde sınırı 46 ile 55 kilometre aşana 30, 56 ile 65 aşana 60, 66 ve üzeri aşana 90 gün. Yerleşim yeri dışında bu eşikler 51 ile 60, 61 ile 70 ve 71 kilometre ve üzeridir.

Yani sınırı yüzde 10 aşmak belge geri alma sebebi değildir. Seyir hâlinde cep telefonu kullanmak, bir yıl içinde üçüncü ve sonraki ihlalde 30 gün geri almaya yol açar. Emniyet kemeri kuralı bir yıl içinde dört ya da daha fazla kez ihlal edilirse yine 30 gün geri alma uygulanır.

Kanındaki alkol miktarı sıfır virgül elli promilin üzerinde olan hususi otomobil sürücülerinin ve sıfır virgül yirmi promilin üzerinde olan diğer araç sürücülerinin araç kullanması yasaktır. Yasal sınırın üzerinde alkollü araç kullanan sürücünün belgesi ilk defasında altı ay geri alınır; beş yıl içinde tekrarında ikinci defa iki yıl, üçüncü ve sonraki defalarda beşer yıl olur.

Bir promilin üzerinde alkollü çıkan sürücü hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır. Ölçüm yaptırmayı reddeden sürücünün belgesi beş yıl süreyle geri alınır. Alkol merkezi sinir sistemini etkileyip refleksleri ve karar vermeyi yavaşlatır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücü araç kullanmaktan men edilir. 7574 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra bu sürücüye idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir; eskiden uygulanan beş yıl geçici geri alma kuralı kalkmıştır. Ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri de uygulanır.

Yeniden belge almak isteyen kişinin iptal tarihinden itibaren en az beş yıl beklemesi, cezaları ödemesi, psiko-teknik değerlendirmeden ve sağlık kurulu raporundan geçmesi, sonra sürücü kursuna gidip sınavda başarılı olması gerekir.