Yetkililer ve ışıklı işaretler

Trafik hizmetleri farklı kurumlar arasında paylaşılmıştır ve sınav bunu sever. Trafiği düzenlemek ve yönetmek, kazalarda tutanak düzenlemek, araçların tescilini yapıp belge ve plakalarını vermek ve sürücü belgesi vermek İçişleri Bakanlığının, yani sınavda Emniyet Genel Müdürlüğü olarak geçen trafik teşkilatının görevidir.

Karayolları Genel Müdürlüğü tüm karayollarında işaretleme standartlarını belirler ve kontrol eder; kendi yollarında İçişleri Bakanlığının uygun görüşüyle hız sınırlarını yönetmelikteki sınırların üstünde ya da altında belirler. Belediyeler ise yapım ve bakımından sorumlu oldukları yollarda levha, ışık ve yer işaretlerini kurar, otopark yapar ve işletilmesine izin verir.

Millî Eğitim Bakanlığı sürücü kurslarını açar, izin verir ve denetler; sürücü adaylarının teorik ve uygulamalı sınavlarını yapar, başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlar. Okul öncesinden başlayan trafik eğitim planını hazırlar ve çocuk trafik eğitim parklarının esaslarını belirler. Sağlık Bakanlığı trafik kazalarında ilk ve acil yardım hizmetlerini planlar, ilk yardım istasyonları kurar ve ambulans bulundurur.

Ulaştırma Bakanlığı ise tescile bağlı araçların muayenelerini yapar ya da yaptırır, muayene istasyonlarını denetler ve ağırlık ile boyut kontrolü yapar.

Aynı anda birden fazla işaret farklı şey söylerse sıralama şöyledir. En başta trafiği düzenleyen trafik zabıtasının ya da özel kıyafetli veya işaretli yetkili kişilerin uyarı ve işaretleri gelir. Sonra trafik ışıkları, ardından işaret levhaları, cihazlar ve yer işaretlemeleri gelir.

En sonda kanun ve yönetmelikteki diğer kurallar, yasaklar ve zorunluluklar yer alır. Örneğin ışık yeşil yanarken görevli dur derse görevliye uyarsın.

Görevlinin bir kolunu dik olarak yukarı kaldırması, güvenle duramayacak olanlar ve kavşağın içinde bulunanlar dışında, bütün yollar için dur emridir. Kollarını yatay olarak yana uzattığında, kolların gösterdiği doğrultuyu kesen yönlerden, yani önünden ve arkasından gelenler durur; kolların uzandığı doğrultudan gelenler ilerleyebilir.

Görevlinin kırmızı ışığı sallaması da ışığı yönelttiği doğrultudaki araçlar için dur emridir. Uzun sesli düdük de durma, kısa sesli düdük ise uyarma anlamındadır. Görevli kollarını indirse bile verdiği emir değişmez.

Işıklı trafik işaretlerinin dili basit ama ayrıntıları sınav konusu. Yeşil ışık yolun trafiğe açık olduğunu gösterir; yanarken durmadan geçilir, doğrultu değiştirecekler de trafik kurallarına uyarak manevraya başlar. Kırmızı ışık yolun trafiğe kapalı olduğunu ve mutlak bir duruş gerektiğini bildirir; aksine bir işaret yoksa hiçbir yöne hareket edilemez.

Sarı ışık bir ikazdır ve yanış sırasına göre yolun kapanmak ya da açılmak üzere olduğunu gösterir. Karşıdan araç gelmese bile kırmızıda geçmek yasaktır.

Sarı ışık iki farklı yerde iki farklı anlam taşır. Yeşilden sonra yanarsa yolun trafiğe kapanmak üzere olduğunu bildirir. Bu durumda emniyetle durulamayacak kadar yaklaşmışsan normal geçişini tamamlarsın, aksi hâlde yaya geçidini işgal etmeden durursun.

Kırmızı ışıkla birlikte yanan sarı ise yolun trafiğe açılmak üzere olduğunu gösterir ve beklemekte olan sürücüye harekete hazırlanmasını söyler; henüz hareket etmezsin. Her durumda ışıklara yaklaşırken hızını azaltmak ve dikkatli olmak gerekir.

Aralıklarla yanıp sönen kırmızı ışık, Dur levhası anlamındadır. Durur, gidilecek yolun açık olduğunu görürsün ve ancak ondan sonra hareket edersin. Yanıp sönen sarı ışık ise ikaz anlamındadır; o yerin yavaş ve dikkatli geçilmesini ister, Yol ver levhası gibi.

Işıklı oklar dönüşleri düzenler; ok yönüne dönecek sürücüler oklu ışığın yeşil yanmasını bekler. Kırmızı ışıkla birlikte yeşil ok yanıyorsa yalnız okun gösterdiği yöne gidilebilir. Yeşil ışıkla birlikte kırmızı ok yanıyorsa ok yönüne dönülmez ama düz gitmek serbesttir.

Yeşil ışık yansa bile trafik akımı seni kavşağın içinde durmaya zorlayacaksa ya da diğer doğrultudaki trafiğin geçişine engel olacaksa kavşağa girmen yasaktır. Görevli ya da ışıklı işaretle yönetilen kavşakta ise kavşağı en kısa zamanda geçmek zorundasın. Burada gereksiz yere yavaşlamak, durmak, araçtan inmek, yolcu indirip bindirmek ve motoru durdurmak yasaktır.

Kavşağı bloke etmek diğer yollardaki trafiği de kilitler; kural bu yüzden katıdır.