Empati, diğergamlık ve yardımlaşma

MertElif, konu başlığını okudum ve dilim düğümlendi. Diğergamlık mı? Bu kelimeyi söylerken bile yoruluyorum.

ElifMerak etme, anlamı kelimeden kolay. Ehliyet Sohbetleri'ne hoş geldiniz! Bugün konumuz empati, diğergamlık ve yardımlaşma.

MertÜç tane zor kelime. Empatiyle başlayalım, en kolayı o.

ElifEmpati, bir kişi hakkında yargıya varmadan önce kendini onun yerine koyup durumu onun gibi yaşamaya çalışmaktır. Sınavda tanımı verilir ve cevap empatidir.

MertÖfke olamaz mı? Ya da bastırma, engellenme?

ElifHiçbiri değil. Cevap empatidir.

MertPeki trafikte nasıl görünür bu?

ElifEmpati düzeyi yüksek sürücü, yoğun trafikte sıra hâlinde ilerleyenlerin önüne geçip trafiği daha da sıkıştırmaz. Çünkü herkesin aynı sıkışıklığı yaşadığını bilir.

MertPeki sıraya girmeyip önden gitmeye çalışan?

ElifSırayı gözetmeden davranmak, bencil ya da görgüsü düşük sürücünün işi. Sıra hâlindeki araçların önüne geçmemek ise empatidir.

MertHaklısın. Kuyrukta beklerken kendimi herkesin yerine koyacağım.

ElifGüzel. Şimdi park ederken empatiyi konuşalım. Aracını kaldırıma park eden sürücü, yayaların yolunu kapatır ve onları araç yoluna çıkmaya zorlar.

MertAma ben kısa süreliğine park ediyorum. Yayalar zaten kenardan geçer.

ElifEmpati düzeyi yüksek sürücü kendini yayanın yerine koyar ve aracını kaldırıma park etmez. Karayolları Trafik Kanunu madde altmış bir, yönetmelikte belirtilen haller dışında yaya yollarında, yani kaldırımlarda park etmeyi yasaklar.

MertYasak mı? Hiç bilmiyordum.

ElifÜstelik bir de şu var. Park ettikten sonra durduğun yerin diğer yol kullanıcıları için görme, görülme ya da manevra engeli oluşturup oluşturmadığını kontrol eden sürücü de empati göstermiş olur.

MertYani park ederken sadece benim araba sığsın yetmez. Herkesin yolu açık kalsın.

ElifAynen. Şimdi ikinci kelimeye geçelim: diğergamlık. Diğergamlık, kendinden çok başkalarını düşünmek ve başkalarının iyiliği için fedakârlık yapmaktır. Yani özgecilik.

MertTrafikte bunun örneği ne?

ElifGeçilmekte olan aracın sürücüsü yavaşlayıp geçen araca kolaylık sağlıyorsa bu diğergamlıktır. Yeşil ışık yandığında yolu yarılamış yayanın geçişini bitirmesini bekleyen sürücü de diğergamdır.

MertGeçilen sürücü hızlansa, "bana laf mı geçiriyorsun" dese olmaz mı?

ElifOlmaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği madde yüz beş, geçilen sürücünün geçiş işaretini alınca hızını artırmamasını ister. Dar ya da trafiğin yoğun olduğu yollarda ise elverdiğince sağa yanaşıp yavaşlamasını, gerekirse durmasını ister.

MertYa bencillik? Bencillik de bir tür kendini düşünmek, değil mi?

ElifBencillik diğergamlığın tam tersidir. Kendi çıkarını öne alır.

MertAnlaşıldı. Üçüncü kelime: feragat. Bu ne demek?

ElifFeragat, hakkından kendi isteğinle vazgeçmektir.

MertHakkımdan vazgeçmek mi? Hakkım zaten benim hakkım!

ElifBir örnek verelim. Görevli, levha ya da ışık bulunmayan kavşakta tali yoldan anayola çıkan sürücü, anayoldan gelen araçlara yol vermek zorundadır.

MertTamam, o kural. Ben anayoldaysam hakkım bende.

ElifAma kalabalık anayolda ilerleyen sürücü yine de tali yoldan gelene isteyerek ve güvenli biçimde yol verirse, sadece birkaç saniye kaybeder. Karşılığında tali yolda araçların birikmesini ve gerginliği önler.

MertYani birkaç saniye, daha huzurlu bir trafik.

ElifSınavda "hakkın senden yana olsa bile onu diğer sürücüye vermek sana bir şey kaybettirmez" cümlesi geçiyorsa, cevap feragat ve fedakârlıktır.

MertHakkımı verince bir şey kaybetmiyorum. Bunu birine söylesem inanmaz.

ElifSon kelime: yardımlaşma. Yardımlaşma, birbirinin sorununu kendi sorunu gibi görmektir.

MertÖrnek verir misin?

ElifKarlı havada zincir takmakta zorlanan sürücüye deneyimli bir sürücünün çözüm bulması buna örnektir. Arızalanıp yolda kalan sürücüye yoldan geçenin durup yardım etmesi de öyle.

MertBu işe yarıyor mu peki?

ElifBu tür destek trafikteki dayanışmayı ve güvenliği artırır. Millî Eğitim Bakanlığının programı da engelli, yaşlı, hamile ve çocuk yol kullanıcılarına kolaylık gösterilmesini ayrı bir konu olarak işler. Ve şimdi geldik dikkat köşesine! Sınavda puan kaybettiren tuzakları tek tek sayıyoruz. Mert, hazır mısın?

MertHazırım. Kuyruğun sonundayım ve çok sakinim.

ElifBir: sıra hâlindeki araçların önüne geçmeyen sürücü, empati düzeyi yüksek sürücüdür. Bencil ya da sorumsuz değil.

Mertİki: park ettiği yerin başkalarının görüşünü ya da manevrasını engelleyip engellemediğini düşünmek, empatidir.

ElifÜç: geçene yol vermek ve yayayı beklemek diğergamlıktır. Kendi çıkarını öne alan tutum bencilliktir.

MertDört: "hak kendinizden yana iken bile bu hakkınızı diğer sürücüye vermek" ifadesi, feragat ve fedakârlık değerine aittir.

ElifBeş: arızalanıp yolda kalana ya da zincir takamayana yardım etmek, yardımlaşma değerine örnektir. Harika! Bölümü tek cümleyle özetlesene.

MertKendimi onun yerine koyacağım, kolaylık sağlayacağım, hakkımı verince kaybetmeyeceğim, yolda kalana da el uzatacağım.

ElifBu cümle biraz uzun ama kalbi doğru yerde. Bir sonraki bölümde öfke ve öfke yönetimini konuşacağız.

MertÖfke mi? Ben gayet sakinim. Neredeyse hep.

Elifİyi yolculuklar, kemerler takılı kalsın!